16 marca 2013

CZYŻ ZWYCZAJNY, CZYZ POSPOLITY, CZYŻYK, BAJKA O CZYŻYKU.

(SPINUS SPINUS)






























Czyż to mały ptak z rodziny łuszczaków - kuzyn zięby.
Czyżyki ubarwiony jest żółto - zielono, ma krótki ogon i spiczasty dziób, samiec w szacie godowej ma ciemną czapeczkę i takiego koloru plamkę na gardle, poza szarym policzkiem reszta głowy wraz z szyją i piersią koloru żółtego, a kark wraz z grzbietem koloru zielonkawo - oliwkowego. Na ciemnych skrzydłach żółte paski. Ogon krótki, głęboko wcięty, na końcu czarny, a przy nasadzie żółty (obrzeżenie). Szarozielone samice ubarwione podobnie do samców, ale bledsze, mniej jaskrawe i wyraźniej ciemno kreskowane. Na szarozielonej głowie nie mają czarnej czapeczki. Pierś i kuper jest u nich białawy, niewyraźnie kreskowany. Młode podobne do samic, ale bardziej brązowe, jaśniejsze i mocno, ciemno kreskowane.

Obok Szczygła czyże były jednym z najczęściej hodowanych w klatkach ptaków. Ptak nie charakteryzuje się jaskrawym ubarwieniem, ale ma elegancki wygląd, a osobniki żyjące w niewoli nie tracą swej ruchliwości i wesołego świergotu.

Zamieszkuje Europę poza północnymi krańcami - Wielką Brytanię, Pireneje, środkową i wschodnią Europę, umiarkowane szerokości Azji - Azję Mniejszą, Iran, środkową Azję, Daleki Wschód po Sachalin i Japonię. Na południu areału można go spotkać tylko w wysokich górach. Izolowana populacja żyje w Mandżurii. Ptak wędrowny lub częściowo wędrowny, zimuje w zachodniej i południowo-zachodniej Europie. W tym okresie stada czyży mogą liczyć 30 osobników. Przeloty w marcu/kwietniu i wrześniu/październiku. W latach nieurodzaju inwazyjnie pojawia się w środkowej i zachodniej Europie przez cały rok.

Czyże zamieszkują starsze lasy iglaste lub liściaste z dużą domieszką jodły i świerka, rzadziej obserwowany w zadrzewieniach typu parkowego z obecnymi tam drzewami iglastymi.

W Polsce średnio liczny (lokalnie nieliczny) ptak lęgowy w górach (Karpaty i Sudety z pogórzem) i na północnym wschodzie, w strefach naturalnego występowania świerka. Na pozostałym obszarze występuje sporadycznie i w znacznym rozproszeniu, choć częściej w trakcie migracji. Kraj zamieszkuje cały rok, choć niziny najczęściej odwiedza zimą czyże z północno-wschodniej części kontynentu (Skandynawii, północnej Rosji). Te ptaki, które tu gniazdują latem zimą przebywają w Europie zachodniej i południowo-zachodniej.

Konstrukcja budowana przez obojga partnerów jest misternie uwita z korzonków, mchu, traw, włókien roślinnych, a wyścielona piórami, puchem roślinnym i sierścią. Z zewnątrz oblepiona jest pajęczynami, przędzą z owadzich kokonów. Ma kształt silnie wgłębionej, grubościennej i małej czarki. Gniazdo ulokowane jest w bocznych, poziomych gałęziach korony świerka lub innego drzewa iglastego na wysokości od 8 m, dobrze zamaskowane (czasem dodatkowo strzępkami porostów). To powoduje, że w okresie lęgowych rzadko się je widuje. Tworzone pary są monogamiczne.

Od kwietnia do maja składa 4 -5 niebieskawych i nakrapianych jaj, które wysiaduje 13 dni, młode opuszczają gniazdo po 13 - 15 dniach.

Podczas gdy samica wysiaduje jaja, samiec zajmuje się dostarczaniem jej pożywienia, czyni to nawet po wykluciu się piskląt, wtedy to matka odbiera pokarm i obdziela młode.

 Pożywienie Czyża stanowią:  głównie nasiona olchy, wierzby i brzozy, chwastów, a także nasiona drzew iglastych (zimą głównie świerku i jodły), krzewów i bylin, pączki wielu roślin. W sezonie lęgowym je owady (mszyce, drobne gąsienice) i pająki. Po przymrozkach niemal wyłącznie nasiona olch. Zimą pojawiają się przy karmnikach, gdzie chętnie zjadają nasiona konopi, słonecznika i siemię lniane. Pisklęta karmione są owadami i nasionami.
Czyże gromadzą się w stada i w trakcie ciągłego szczebiotania i wabienia przemieszczają się pomiędzy koronami drzew przelatując z jednej na drugą szyszeczkę brzozy lub olchy. Nasiona wyjadają w akrobatycznych pozach - wydłubują je swym trójkątnym, ostrym dziobem. Towarzyszy temu ciche pogwizdywanie. Z cienkich gałązek potrafią zwisać grzbietem w dół. Pod drzewami szukają pożywienia tylko zimą w czasie mrozu kiedy nie mogą żerować na gałęziach i gdy nasiona wypadają z drzew. Chętnie przylatują też do zarośniętych potoków i źródeł nie tylko by się napić, ale też by się wykąpać. Robią to nawet w czasie mrozu.

 Czyże i Szczygły w karmniku: na daszku samiec, w środku pożywiająca się samiczka. Więcej zdjęć z karmnika TU!


Wymiary: długość 11,5 cm, rozpiętość skrzydeł 21,5 cm, ogon 4,5 cm, waga 12 - 14 g.

Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową.

A teraz wspomniana bajka autorstwa Ignacego Krasickiego:
"Czegóż płaczesz? - staremu mówił czyżyk młody -
Masz teraz lepsze w klatce niż w polu wygody".
"Tyś w niej zrodzon - rzekł stary - przeto ci wybaczę;
Jam był wolny, dziś w klatce - i dlatego płaczę".



Źródła: "Ptaki Polski" Jan Sokołowski; Warszawa 1988.
             "Atlas Ptaków" Marcin Karetta; Bielsko-Biała 2010.  

10 komentarzy:

  1. Durze ich stada widuje żerujące na olchach :)

    OdpowiedzUsuń
  2. witam , mam właśnie czyżyka, jaką temperaturę lubi ten ptak? W pomieszczeniach chłodnych czy ciepłych?

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. a czym go karmisz?

      Usuń
    2. Na pewno nie w za ciepłych, w naturze zimno mu nie przeszkadza ale upały już tak.

      Usuń
  3. Witam. Zanalazłam dziś bardzo słabego czyżyka, więc postanowiłam się nim zaopiekować. czym można go odzywiać? ( słonecznika jeść nie może. obierałam mu i drobiłam - próbuje jeśc, ale... coś tam skubał siemie lniane, ale i tak raczej nie z apetytem) Czym go mogę karmić oprócz tego?
    Zastanawiam się (bo mam nadzieję że uda mi się poprawić jego stan i przywrócić naturze)czy jak go wypuszczcze za kilka dni czy odnajdzie stado....

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Po wypuszczeniu nie powinien mieć problemu z odnalezieniem się, można spróbować mu dać do dziobka kroplę oleju słonecznikowego na wzmocnienie, co godzinę po kropelce. Moga też być płatki owsiane lekko namoczone.

      Życzę powodzenia w opiece i trzymam za niego kciuki!

      Daj z nać jak z nim.

      Usuń

  4. Poisoned bait is a common method for controlling rat populations, however is not as effective when there are other food sources around, such as garbage. Poisoned meats have been used for centuries for killing off wolves, birds that were seen to threaten crops, and against other creatures. This can be a problem, since a carcass which has been poisoned will kill not only the targeted animal,
    شركة مكافحة حشرات بالرياض شركة مكافحة النمل الابيض بالرياض شركة مكافحة حشرات بالدمام شركة مكافحة النمل الابيض بالدمام شركة مكافحة حشرات بالخبر شركة مكافحة حشرات بالجبيل شركة مكافحة حشرات بابها شركة مكافحة حشرات بالطائف شركة مكافحة حشرات بجازان

    OdpowiedzUsuń
  5. Poisoned bait is a common method for controlling rat populations, however is not as effective when there are other food sources around, such as garbage. Poisoned meats have been used for centuries for killing off wolves, birds that were seen to threaten crops, and against other creatures. This can be a problem, since a carcass which has been poisoned will kill not only the targeted animal,شركة مكافحة حشرات بالقصيم شركة مكافحة حشرات بجدة شركة مكافحه النمل الابيض بالقصيم شركة مكافحة النمل الابيض بجدة شركة مكافحة حشرات بحائل شركة مكافحة النمل الابيض بحائل شركة مكافحة النمل الابيض بالمدينه المنوره شركة مكافحة حشرات بتبوك شركة مكافحة حشرات بالخرج


    OdpowiedzUsuń
  6. but also every other animal which feeds on the carcass. Humans have also been killed by coming in contact with poisoned meat, or by eating an animal which had fed on a poisoned carcass. This tool is also used to manage several caterpillars e.g. Spodoptera litura, fruit flies, snails and slugs, crabs etc.
    شركة مكافحة حشرات بالاحساء شركة مكافحة النمل الابيض بالمدينه المنوره +++ we wait you here شركة تنظيف منازل بالرياض شركة تنظيف مجالس بالرياض شركة تنظيف موكيت بالرياض شركة مكافحة حشرات بالرياض

    OdpowiedzUsuń
  7. but also every other animal which feeds on the carcass. Humans have also been killed by coming in contact with poisoned meat, or by eating an animal which had fed on a poisoned carcass. This tool is also used to manage several caterpillars e.g. Spodoptera litura, fruit flies, snails and slugs, crabs etc. شركة مكافحة النمل الابيض بالرياض شركة رش مبيدات بالرياض شركة نقل عفش بالرياض شركة كشف تسربات المياه بالرياض شركة تسليك مجارى بالرياض شركة تنظيف فلل بالرياض

    good good good

    OdpowiedzUsuń