24 maja 2013

KUKUŁKA PLAMISTA, STORCZYK PLAMISTY - roślina zależna od grzyba.

(DACTYLORHIZA MACULATA)






























Roślina trwała z rodziny storczykowatych, rosnąca na mokrych łąkach w całej Polsce niżowej.

Kukułka plamista kwitnie od maja do lipca, jest owadopylna. Kwiaty zwodnicze – imitują kwiaty roślin owadopylnych, nie oferują jednak owadom nektaru. Kwiaty zebrane są w kłos,  w kolorze różowym bądź fioletowym, czasami też w białym - w zależności od nasłonecznienia i podłoża. Kłos początkowo jest szerokostożkowaty, potem walcowaty. Ma długość 3-5 cm i składa się z 8-25 kwiatów. Boczne listki okwiatu są podniesione do góry, środkowa klapa warżki (dolnego płatka kwiatu) jest znacznie węższa od klap bocznych. Warżka ma długość 5-10 mm i posiada wyraźny ciemnoczerwony rysunek. Ostroga znacznie krótsza od zalążni. Zalążnia skręcona i czerwono nabiegła, prętosłup jasnoróżowy.


Owoc kukułki plamistej stanowi torebka pękająca, o bardzo licznych i bardzo małych nasionach. Nasiona nie zawierają żadnych substancji odżywczych i nie maja wykształconych zarodków, które  zazwyczaj znajdują się w nasionach. Kiełkowanie nasion storczyka i dalszy ich rozwój jest całkowicie uzależnione od współżyjących z rośliną grzybów, których strzępki są już w nasieniu. Grzyb rozrasta się wewnątrz tkanek storczyków i zaopatruje roślinę w substancje pokarmowe. Wszystkie storczyki są grzybożywne.

Łodyga jest pełna, wzniesiona, soczysta, gruba, o wysokości do 70 cm.
Liście wąskolancetowate, najszersze poniżej dolnej połowy. Na łodydze jest ich zwykle 3-5 i są stromo wzniesione do góry. Mają wyraźne czerwobrunatne plamki, co znalazło swój oddźwięk w nazwie tego gatunku. Najwyższy liść łodygowy ma długość 1,5-4,5 jest podobny do przysadki i nie sięga do podstawy kwiatostanu. Przysadki są lancetowate i zmniejszające się ku górze kwiatostanu.
Bulwa jest podwójna, pocięta głęboko na wąskie odcinki.
 
 
Kwiaty storczyków zapylane są przez pszczoły i trzmiele, owad siada na warżce usiłując dostać języczkiem do ostrogi, przy tej czynności owad opiera głowę o pylniki których woreczki pękają i pyłek wysypuje się na owada. Gdy owad z pyłkiem na głowie odwiedzi inny kwiat storczyka, trafi pyłkiem wprost na znamię i powoduje zapylenie.
 
Kukułka Plamista objęta jest w Polsce ścisłą ochroną gatunkową! 
 
Zagrożeniem dla tej pięknej rośliny jest osuszanie terenów podmokłych a także zanieczyszczanie wód, regulacja rzek wiążąca się z likwidacją lasów łęgowych i zarastanie torfowisk i łąk przez trzcinę lub roślinność krzewiastą.
 
 Źródła:  " Rośliny łąk"  Delfina Gayówna, Warszawa 1960.
               " Wielki atlas roślin"  F.A. Novak, Warszawa 1975.
               " Przewodnik do oznaczania roślinOlga Seidl, Józef Rostafiński, Warszawa 1973.
 

6 komentarzy:

  1. Kamil, robisz bardzo ładne, żywe zdjęcia. Na pewno będę tu częściej zaglądał!
    Gdzie udało Ci się sfotografować kukułkę?

    Zapraszam również w odwiedziny do mnie: http://bez-ogrodek-blog.blogspot.com/
    Pozdrowienia,
    Łukasz

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Dziękuję bardzo! A zdjęcia zrobione zostały nad jeziorem Studzieniczno, w Studzienicach - pow. Bytowski.

      Pozdrawiam!

      Usuń
  2. Jeszcze nigdy nie spotkałem storczyka, a wiem, że w mojej okolicy występują :)
    Ładna jest ta kukułka :)

    OdpowiedzUsuń
  3. hmm... pamiętam, że moja babcia miała całe doniczki bardzo podobnych kwiatów... i teraz nie wiem, czy po prostu były tak podobne i to 2 zupełnie różne gatunki, czy może to było to samo...

    OdpowiedzUsuń
  4. Witam.
    Kiedy mogę kosić łąkę na której występuje storczyk?

    OdpowiedzUsuń