30 lipca 2013

JAŚMINOWIEC WONNY - NIE JAŚMIN!

(PHILADELPHUS CORONARIUS)

Większość ludzi nazywa ten pięknie kwitnący krzew jaśminem, jest to błąd bo roślina ta to jaśminowiec wonny. Rzeczywiście wonny! Gdy jaśminowiec kwitnie cała okolica wypełniona jest jego zapachem, czasem aż mdlącym.

Jaśminowiec ceniony był już w pradawnych czasach i wykorzystywany jako krzew ozdobny. 
W naturze rośnie w Turcji, na Wyspach Egejskich, w centralnych i północnych Włoszech i Austrii, poza tym jest uprawiany i dziczejący w wielu krajach świata.

Jaśminowiec wonny jest krzewem osiągającym wysokość do 4 metrów, silnie rozrastającym się i rozłożystym.

Roślina ta kwitnie późną wiosną i wczesnym latem, w maju ,czerwcu a także w lipcu, kwitnienie jest zazwyczaj bardzo obfite, kwiaty są dość duże, biało- kremowe, złożone z 4 nagich działek kielicha, 4 płatków korony, 1 słupka i licznych pręcików, średnica kwiatów wynosi 2- 4 cm.

Liście jaśminowca wonnego mają kształt eliptyczny, są zaostrzone, drobno ząbkowane, nagie (tylko na spodniej stronie występują kępki włosków na nerwach). Liście mają długość 4-8 cm – 6-11 par ząbków.

Jaśminowiec jest roślina o niewielkich wymaganiach glebowych i stanowiskowych, rośnie na wszelkiego rodzaju glebach, łatwo się rozsiewa i rośnie dziko na przydrożach i w miejscach niezagospodarowanych. Rośnie w miejscach słonecznych z odrobiną cienia.

Kwiaty jaśminowca rosną na całej długości jednorocznych pędów, pędy te można obcinać nie robiąc krzywdy roślinie i wstawiać do wazonu, po włożeniu do wazonu, płatki kwiatów opadają po 2- 3 dniach. Jaśminowiec dobrze znosi przycinanie.

























 Źródła:  " Wielki atlas roślin"  F.A. Novak, Warszawa 1975.

29 lipca 2013

WIDŁAK JAŁOWCOWATY

(LYCOPODIUM ANNOTINUM)


Widłaki stanowią niezbyt dużą, odrębna grupę roślin (gromada widłaki- Lycopodiophyta). Cechą charakterystyczna widłaków jest widełkowate rozgałęzienie pędów i korzeni. Cykl rozwojowy widłaków, który może u niektórych gatunków trwać przez kilkanaście lat jest połączony z przemianą pokoleń. Pokolenie płciowe stanowi maleńki, ukryty całkowicie lub częściowo w glebie, kilkunastocentymetrowy twór zwany przedroślem. Pokolenie bezpłciowe to zielona, trwała roślina. Zarodniki widłaków powstają w zarodniach wyrastających u nasady liści płonnych, często tworzących kłoski.



Widłak jałowcowaty składa się z nadziemnych pędów, które płożą się po ziemi, pędy te osiągają długość nawet do jednego metra, przyczepiają się one do podłoża delikatnymi, z rzadka wyrastąjącymi korzonkami. 
Widłak ten posiada gałązki boczne, których długość może wynosić do 20 cm, są one sztywno i pionowo wzniesione. Liście są ustawione skrętolegle i odstają od łodygi prawie pod kątem prostym, są one równowąskolancetowate, drobno piłkowane, sztywne. W wyższych częściach gałązek listki staja się podłużne i zaostrzone, na końcach gałązek przyjmują postać krótkich włosków. Liście zarodnikonośne są jajowate, skórzaste, żółtawe i biało obrzeżone.
Cała roślina ma kolor soczystej zieleni.

Gałązki płonne są zakończone pojedynczym, bezszypułkowym, obym kłosem.


Widłak jałowcowaty występuje w runie lasów iglastych, często spotykany jest w lasach z duża ilością świerków. Widłak rośnie w cieniu lub półcieniu, na glebach dość wilgotnych z kwaśną próchnicą pokrywową, porasta zagłębienia w terenie zasiedlone przez gromadzące wilgoć mchy. W miarę obniżenia się wilgotności gleby bądź zwiększonego oświetlenia dna lasu gatunek ten ginie.
Czasami tworzy całe łany na obrzeżach torfowisk, zwłaszcza w sąsiedztwie bagna zwyczajnego.

W Polsce widłak jałowcowaty występuje na niżu, w górach bywa pospolity i rośnie aż po piętro kosodrzewiny, omija stoki południowe.

W Polsce ochroną gatunkową objęte są wszystkie widłaki z rodziny widłakowatych. 

 Źródła: "Rośliny Borów" Wanda Laskowska: Warszawa 1983.

28 lipca 2013

MODRZEWIAK - MAŚLAK ŻÓŁTY, MAŚLAK MODRZEWIOWY

(SUILLUS GREVILLEI)























Maślak żółty bardzo często nazywany jest modrzewiakiem, jak nietrudno jest się domyślić wynika to ze współżycia modrzewiaka z drzewem iglastym- modrzewiem.

Kapelusz maślaka żółtego ma średnicę 40- 150 mm, u młodych osobników jest on prawie kulisty, z wiekiem wypłaszcza się. Powierzchnia kapelusza jest gładka, śliska, pokryta lepkim śluzem. Maślak żółty ma kapelusz koloru od cytrynowo-żółtego poprzez złoto-żółty po ciemniejszy brązowo-pomarańczowy.

Spodnia część kapelusza składa się z rurek, które maja długość od 5 do 12 mm, po złamaniu kapelusza rurki trudno oddzielają się od jego miąższu, rurki maja kolor jasnożółty, u starszych osobników oliwkowo-żółty. Miąższ koloru żółtego jest miękki, soczysty, o przyjemnym smaku i zapachu.

Maślak żółty ma trzon długości 45- 120 mm i średnicy 10- 25 mm, jego kształt jest cylindryczny bądź maczugowaty, pełny. W górnej części, nad pierścieniem jego kolor jest żółty niżej żółto-brązowy z białawymi przebarwieniami.

Modrzewiak rozsiewa zarodniki cylindryczno- elipsoidalne, gładkie, blado-żółte, wysyp zarodników ma kolor oliwkowo-ochrowy.

W związku z życiem maślaka żółtego - modrzewiaka z modrzewiami, występuje on tylko pod tymi drzewami, często przy sprzyjających warunkach bardzo licznie.

Modrzewiaki znaleźć można od czerwca do listopada pod różnymi gatunkami modrzewi rosnącymi w lasach iglastych i mieszanych a także pod modrzewiami rosnącymi samotnie i w grupach.

Maślak żółty jest smacznym grzybem jadalnym, można go przyrządzać na wiele sposobów, grzyba tego nie należy suszyć gdyż zawiera on dużo wody i często robaczywieje przed ususzeniem.
Skórka na kapeluszu ma gorzkawy posmak, dlatego tez należy ją zdejmować.

























Źródła: "Grzyby znane i mniej znane" Aurel Dermek; Warszawa 1988.

27 lipca 2013

KACZĄTKA- MŁODE KACZKI KRZYŻÓWKI

























Przełom lipca i sierpnia to czas gdy wszystkie młode kaczki krzyżówki pływają już po tafli wody i po mały zaczynają się już usamodzielniać.

Kaczątka zjadają bardzo dużo wszelkiego rodzaju pokarmu, zarówno roślinnego jak i zwierzęcego, są to rośliny wodne oraz nasiona unoszące się na wodzie, kijanki, ślimaki, dżdżownice i owady które utopiły się w wodzie, młode zjadają jak najwięcej pokarmu ponieważ muszą urosnąć i nabrać jak najwięcej sił przed pierwszą w ich życiu zimą.
























Duża ilość kaczątek mimo, że wyposażone są w bardzo duże stopy z błoną pławną, umożliwiające im szybką ucieczkę na wodzie staje się łupem drapieżników, niestety tylko połowa z nich dotrwa następnego lata.

Młode kaczki krzyżówki pierwsze swe loty rozpoczynają dopiero po 7-9 tygodni po wykluciu z jaj.

Kaczątka mimo, że samodzielnie potrafią zdobywać pożywienie, do momentu rozpoczęcia regularnych samodzielnych lotów cały czas spędzają nieopodal matki pływając za nią sznurkiem po akwenie wodnym i wspólnie nocując na brzegu.


26 lipca 2013

KOPCIUSZEK ZWYCZAJNY, KOPCIUSZEK

(PHOENICURUS OCHRUROS)












Kopciuszek jest ptakiem z rodziny muchołówkowatych, jest on nieco mniejszy od wróbla, jego ciało ma smukłą budowę.

Dorosły samiec kopciuszka ma ciemnoszare ubarwienie z czarną częścią występującą na głowie, gardle i piersi. Małe ale wyraźne rozjaśnienie znajduje się na lotkach drugorzędowych. Samica ma ubarwienie jaśniejsze- szare z elementami brązowymi, u obu płci kuper oraz ogon mają charakterystyczny rdzawy kolor. Ogon u kopciuszka jest bardzo ruchliwy- ptak porusza nim szybko w dół i w górę dzięki czemu jest on bardzo widoczny, nogi u obu płci są czarne.

























Kopciuszek występował pierwotnie jedynie na górskich łąkach z licznymi skałami i kamiennym rumoszem. Obecnie większa część populacji kopciuszka zasiedla wsie i miasta, a także tereny przemysłowe, spotykany jest również w kamieniołomach.
Kopciuszek zasiedla cały kraj, w części niżowej zamieszkuje tylko tereny zamieszkałe przez ludzi i zabudowane. W górach notowany jest głównie w tatrach gdzie zamieszkuje w swym pierwotnym środowisku na wysokości 1400 do 2100 m.n.p.m.
Wiosna kopciuszek przelatuje od marca do kwietnia, jesienna wędrówka na zimowiska trwa od września do początku listopada. Często zimuje w kraju, szczególnie podczas łagodniejszych zim.

























Pożywienie kopciuszka stanowią drobne owady a zwłaszcza muchy, swój jadłospis uzupełnia ślimakami, dżdżownicami a także owocami: maliny, jeżyny, czarnego bzu, jałowca.

Kopciuszki swoje gniazdo umiejscawiają w płytkich zagłębieniach murów, na belkach pod okapami dachów, w stosach desek, w szczelinach skalnych i innych trudno dostępnych zakamarkach. Gniazdo zbudowane jest z źdźbeł, łodyg i korzonków.
Od kwietnia do czerwca samica składa 5-6 białych jaj, które są wysiadywane 13- 14 dni, po wykluci młode przebywają w gnieździe kolejne 2 tygodnie.

Wymiary: dł. ciała 15,5 - 16,5 cm, rozpiętość skrzydeł 26- 27 cm, ogon 6,5- 7 cm, waga ok. 17g.


 Źródła: "Ptaki Polski" Jan Sokołowski; Warszawa 1988.
              "Atlas Ptaków" Marcin Karetta; Bielsko-Biała 2010.

23 lipca 2013

GRĄŻEL ŻÓŁTY, KWITNIENIE I OWOCOWANIE GRĄŻELA ŻÓŁTEGO

(NUPHAR LUTEUM)

























Grążel żółty jest byliną wodną z rodziny grzybieniowatych. Roślina ta rośnie w stawach i jeziorach oraz w wolno płynących ciekach wodnych. Występuje w niemal całej Europie oraz w środkowej i zachodniej Azji. W Polsce na niżu jest rośliną pospolitą.

Liście grążela pływają po powierzchni wody, są skórzaste, owalne, lekko wydłużone, o blaszce długości do 30 cm, ich nasada jest głęboko wcięta, są mocno unerwione.


Grążel ma długie i silnie rozgałęzione kłącze, które rośnie poziomo w mule dennym. Z wierzchołka kłącza wyrastają łodygi zakończone liśćmi, kwiatami a potem owocami. Kłącze grążela żółtego jest bardzo długie, czołgające się, o średnicy do 8 cm, na przekroju poprzecznym eliptyczne. Na górnej powierzchni pokryte jest bliznami po starych, opadłych liściach. Z dolnej wyrastają nitkowate korzenie. W kłączach magazynowane są substancje zapasowe.

Kwiaty grążela żółtego są intensywnie pachnące, duże- o średnicy około 5- 7 cm., błyszczące, mają liczne łyżeczkowate płatki korony kwiatowej, płatki posiadają gruczoły miodne na grzbiecie. Kielich kwiatowy podzielony jest na pięć działek, które są większe od płatków korony. Słupek posiadający wgłębione znamię otoczony jest przez dużą ilość pręcików.
Przedsłupne lub równoczesne kwiaty wyrastają pojedynczo nad wodą na długich szypułkach (o długości dochodzącej nawet do 2 m). Szypułki te w górnej części są trójkanciaste. Kwiat zapylany jest przez muchówki, czasami jest samopylny.

Grążel żółty kwitnie od maja do września.


Pływające owoce grążela mają kształt pękatej butelki, w czasie dojrzewania zewnętrzna, zielona warstwa nieregularnie pęka i odpada, wewnętrzna część składa się z półksiężycowatych plasterków, które oddzielnie wypadają z pękniętej torebki owocu.


Poszczególne cząstki- plasterki owocu grążela żółtego zawierają liczne ciężkie, zielonkawo- żółte nasiona, lepki śluz oraz liczne pęcherze powietrzne pozwalające cząsteczce unosić się na powierzchni wody i przemierzać znaczne odległości. Z rozerwanej białej błony cząsteczki wypadają nasiona, które szybko opadają na dno i tam, zagrzebane w mule kiełkują tworząc nowe kłącze. Rozsiewanie rośliny za pomocą wody to hydrochoria.

Grążel żółty rozmnaża się także wegetatywnie- przez podział kłącza.

 Grążel żółty jest rośliną trująca, związki chemiczne, które zawiera stosowanie są w lecznictwie. Używany jest także jako roślina ozdobna na oczkach wodnych.

Roślina objęta jest w Polsce częściową ochroną gatunkową.



Źródła: "Rośliny Wodne" Maria Polakowska: Warszawa 1969.
             " Zioła i ich stosowanie" Maria Dziak, Barbara Kuźnicka: Warszawa 1987. 

             " Przewodnik do oznaczania roślinOlga Seidl, Józef Rostafiński, Warszawa 1973.

19 lipca 2013

POZIOMKA POSPOLITA, POZIOMKA LEŚNA - OWOCE POZIOMKI!

























Poziomki! To chyba najsmaczniejsze dziko-rosnące Polskie owoce, ten zapach, smak i piękny wygląd!

Głęboko w kaszubskim lesie udało mi się natrafić na całkiem spore poletko tych pysznie owocujących roślin.

Zbieranie zajęło mi ponad godzinę ale ból pleców i bąble od pokrzyw zostały zrekompensowane całkiem sporą ilością poziomek.



Więcej o tej roślinie i pełny opis gatunku TUTAJ.


6 lipca 2013

RÓŻA DZIKA, KWIAT DZIKIEJ RÓŻY

(ROSA CANINA)

























Dzika róża jest krzewem kolczastym osiągającym 130- 250 cm wysokości, występuje w lasach i parkach liściastych, na miedzach, przydrożach, bywa sadzona w parkach i ogrodach jako żywopłot. Można ją spotkać prawie w całej Europie, na terenach do 1500 m n.p.m., w Afryce Północnej, na Wyspach Kanaryjskich, na Maderze, w Azji, rozprzestrzeniła się także w Australii i Nowej Zelandii. W Polsce jest gatunkiem pospolitym.

 Dzika róża kwitnie w czerwcu oraz w lipcu, jej kwiaty maja barwę różową bądź blado czerwoną, wyrastają na szypułkach dłuższych od podsadek. Działki kielicha po przekwitnięciu są przeważnie odgięte w dół i dość wcześnie odpadają. Kwiaty dzikiej róży posiadają 5- 7 płatków.

Gałązki krzewu są dosyć giętkie, pod ciężarem liści, kwiatów i owoców zwieszają się ku ziemi, gałązki na całej swej długości opatrzone są mocnymi i ostrymi kolcami, które mogą być proste bądź zakrzywione.

Liście dzikiej róży złożone są z 5–7 jajowato-eliptycznych, ostro ząbkowanych listków o ostro, pojedynczo lub podwójnie piłkowanych brzegach. Są zielone, nagie lub owłosione.
 
Owoc dzikiej róży stanowi kulistawa, czerwona po dojrzeniu nibyowocnia zawierająca wewnątrz owocki- orzeszki.
Okrywa owocu zbiorowego ma bardzo dużą zawartość witaminy C (do 1700 mg na 100 g świeżych owoców) obok niej zawiera prowitaminę A (do 5 mg/100 g), witaminy grupy B oraz witaminy E, K i P, które utrzymują się dobrze przy wyrobie marmolady z owoców dzikiej róży, przy suszeniu owoców witaminy te ulegają rozpadowi dlatego najzdrowszym przetworem jest marmolada z dzikiej róży. Owoce służą także do wyrobu win i nalewek. Płatki kwiatów dzikiej róży znajdują zastosowanie w wyrobie likierów, nadają się na konfitury.























Źródła: "Dziko rosnące rośliny użytkowe" Jakub Mowszowicz: Warszawa 1975.
             " Zioła i ich stosowanie" Maria Dziak, Barbara Kuźnicka: Warszawa 1987.

1 lipca 2013

DZIŚ DZIEŃ PSA!

W związku z tym, że dziś obchodzimy dzień psa chciałbym wszystkim przedstawić Nilę!

Nila w czterech porach roku:

Lato
 Jesień
 Zima
 Wiosna
 Nila to tak naprawdę zdrobnienie, pełne imię to Anilana - imię pochodzi od nazwy jednej z Łódzkich fabryk.

Ta mała kochana psina jest z nami już 3 lata, wzięliśmy ją ze schroniska gdy miała 5- 6 lat, była pieskiem po przejściach, przed trafieniem do schroniska uczestniczyła w wypadku w wyniku czego miała uszkodzone prawe biodro, gdy ją przygarnęliśmy ledwo wchodziła po schodach, teraz biega jak szalona, używa życia ile może i jest bardzo szczęśliwa!

A więc zdrowie wszystkich psów!