30 marca 2014

PLISZKA GÓRSKA

(MOTACILLA CINEREA)

Wygląd pliszki górskiej: pliszka górska charakteryzuje się bardzo wysmukłą sylwetką i długim, bardzo ruchliwym ogonem, grzbiet tej pliszki jest szary a kuper żółto- zielony. Jest to ptaszek, którego nie sposób nie zauważyć- ptak o żółtej piersi i spodzie ciała, bardzo ruchliwy. Samiec w szacie godowej ma czarne podgardle ograniczone od góry białym wąsem, samica i młode w szacie spoczynkowej nie mają czarnej plamy na białym podgardlu (u samców pozostaje ona w trakcie zimy), lecz kolor żółty płynnie przechodzi przez biały do szarości wierzchu ciała (mniej skontrastowany). Spód nie jest tak jednolicie żółty jak u samców.

Występowanie. Pliszkę górską spotkać można nad górskimi strumieniami i potokami, gdzie spędza całe dnie w poszukiwaniu owadów. Na nizinach spotkać ją można bardzo rzadko- jedynie nad rzekami o kamienistych brzegach.

Zamieszkuje średnie szerokości od zachodniej Europy do wschodniej Azji. W Polsce średnio liczny ptak lęgowy, nieliczne osobniki, które zostają na zimę spotyka się zwykle blisko niezamarzniętych zbiorników.

Pożywienie pliszki górskiej stanowią owady występujące w okolicach wartko płynących potoków. Mogą to być owady wodne i lądowe, ich larwy i inne drobne bezkręgowce zbierane na brzegach strumieni, potoków i znad wody, z roślin, ziemi, a czasem chwytane w locie. Rzadziej zjada kijanki i małe ryby.
Żeruje pośród niskiej roślinności i na odsłoniętych stanowiskach. Często brodzi w wodzie i wyjmuje z niej pokarm. W trakcie łowów za zdobyczą chodzi, podbiega lub ku niej podfruwa.

Gniazdo pliszki górskiej uwite jest ze źdźbeł trawy, mchów, korzeni i kawałków liści. Ptaki przeplatają je delikatnymi korzonkami roślin i włosiem. Osłonięte jest od góry. Umiejscowione blisko potoku, na skałach, wśród kamieni i traw, czasem w zagłębieniach konstrukcji mostów bądź w spękaniach murów regulujących cieki wodne oraz w murach znajdujących się blisko potoków zabudowań.

W ciągu roku pliszka górska wyprowadza dwa lęgi, składa w maju oraz w lipcu 4-6 jaj.
Jaja pliszki górskiej są kremowe, z rdzawo- brązowymi kropkami, chmurkami i kreseczkami.  Jaja wysiadywane są przez okres 12–14 dni przez obydwoje rodziców. Pisklęta, gniazdowniki, opuszczają gniazdo po 12–13 dniach. Do tego czasu karmią je oboje rodzice.

Pliszka górska przylatuje do Polski w marcu a odlatuje w październiku.

Jest to gatunek ptaka objęty ścisłą ochrona gatunkową.

Wymiary Pliszki górskiej:
długość ciała ok. 18–19 cm
rozpiętość skrzydeł ok. 25–27 cm
masa ciała 15–21 g
długość ogona 10 cm
  Źródła: "Ptaki Polski" Jan Sokołowski; Warszawa 1988.
              "Atlas Ptaków" Marcin Karetta; Bielsko-Biała 2010. 
              "Atlas Ptaków" Dominik Marchowski; Warszawa 2013

28 marca 2014

PIES- ZEBRA

Nasza Nila (więcej o Nili TUTAJ) postanowiła dzisiaj zostać zebrą. Jako, że bardzo lubi kłaść się w miejscach nasłonecznionych to nawet światło przechodzące przez żaluzje jest dla niej rarytasem.

A jakby tak poobracać zdjęcie... to może jednak Nila chce być odwrotnym znakiem Ferrari... sam już nie wiem.


27 marca 2014

LEPIĘŻNIK

LEPIĘŻNIK BIAŁY

(PETASITES ALBUS)

Lepiężnik biały jest dużą rośliną wieloletnią z rodziny astrowatych. W górach występuje pospolicie w przeciwieństwie do terenów niżowych gdzie nie spotkamy go w ogóle.

Jest to jeden z najwcześniej kwitnących wiosną kwiatów. Już w marcu wychodzą z gleby grube, zbite pąki kwiatowe, które przypominają małe kalafiory. Pąki te szybko rosną pojone wiosennymi opadami i rozwijają się w kwiatostany.

  • Występowanie Lepiężnika białego: Będąc w marcu lub kwietniu w górach Lepiężniki spotkamy najprowdopodobniej w miejscach wilgotnych- w rowach, nad brzegami strumieni, wilgotnych ale niezbyt gęstych lasach, wąwozach oraz na północnych stokach gór. Lepiężnik występuje i na wapieniu i na granicie. W niektórych miejscach tworzy duże, jednogatunkowe skupiska. Spotykany jest do wysokości 1700 m n.p.m. 
  •  Kwiaty lepiężnika zebrane są w koszyczki, a te w grona na szczycie łodygi. Lepiężnik biały jest rośliną rozdzielnopłciową i dwupienną: na jednych roślinach kwiatostany składają się z koszyczków prawie wyłącznie męskich, na drugich koszyczki są prawie wyłącznie żeńskie. Różnią się one wyglądem: żeńskie są szczuplejsze, bardziej zwarte i mniejsze, męskie nastroszone, grubsze i większe (na pierwszym zdjęciu kwiat z koszyczkami żeńskimi a powyżej z męskimi). W koszyczku żeńskim poszczególny kwiat składa się z okółka białego puchu zamiast kielicha i z korony w kształcie wąziutkiej, skośnie uciętej rureczki, z której wychyla się wąziutka szyjka słupka zakończona dwudzielnym znamieniem. W koszyczku męskim korony są dobrze rozwinięte; posiadają pięć płatków, normalne pręciki i niepłonny słupek.
  • Liście lepiężnika  można podzielić na dwa typy: niewielkie liście łodygowe, oraz liście odziomkowe wyrastające bezpośrednio z kłącza. Olbrzymie te liście lepiężnika rozwijają się dopiero po przekwitnięciu kwiatów. Osiągają średnicę kilkudziesięciu centymetrów. Liście te, podobnie jak liście lepiężnika różowego, są największymi liśćmi wśród roślin dziko rosnących w Polsce. Mają długie ogonki, wyrastające z kłącza pionowo lub ukośnie do góry. Ich blaszka liściowa o sercowato-nerkowatym kształcie jest nierówno ząbkowana i na dolnej powierzchni pokryta gęstym, krótkim kutnerem.
  • Łodyga jest gruba, jasnozielona, mięsista, pokryta ułożonymi skrętolegle, kremowo- zielonymi łuskami, u okazów męskich łodyga osiąga 30- 40 cm wysokości a u żeńskich- owocujących- do 80 cm.
  • Owoc lepiężnika białego stanowi jednonasienna niełupka wyposażona w puchowaty spadochron umożliwiający przemieszczanie się nasion z wiatrem. 

Źródła:  " Rośliny tatrzańskie"  Zofia Radwańska- Paryska;  Warszawa 1988.
              " Pospolite rośliny środkowej Europy" Praca zbiorowa; Warszawa  1990.
              "Rośliny gór i pogórzy" Teofil Gołębiowski

19 marca 2014

PTASIA WIOSNA W MIEŚCIE

Że niby nic się ie dzieje? W mieście ptasio- nudno? O nie, nie! Przecież tutaj ptasia zgraja pracuje całą parą... najczęściej, w sumie parami a nie parą. Każdy zbiera jak najlepszy budulec na gniazda, patyczki, piórka, szmatki, wszystko to co pozwoli nowemu, już za chwilę będącemu jajkami pokoleniu wykluć się w jak najmiększych i najprzystępniejszych warunkach! Jak widać wyżej- wróble zbierają puszek i piórka do wyściełania gniazd a jak niżej na zdjęciu zobaczysz- gołębie wybierają sobie najlepsze miejsca na gniazda! Dziękują na pewno w swym ptasim duchu za te druciki umożliwiające doskonałe zaczepienie patyczków pod konstrukcję gniazd :)


Czasami tylko wiosenny deszcz i niepogoda przeszkadza ptaszkom w pracy, trzeba jedynie wymuskać piórka i dalej do roboty!


A jak już piórka na skrzydełkach będą należycie ułożone, można trochę sobie pofolgować i podjeść odrobinę smakołyków.


Po posiłku i chwili wypoczynku trzeba zabrać się znowu do pracy, dziuplaki muszą wreszcie znaleźć dogodne miejsce na założenie gniazdka, może to być na przykład ciasna i skromna dziupelka w jabłonce:


Albo piękna, bardzo dobrze wyposażona, zelektryfikowana i zaopatrzona w kamerę (wreszcie znaleźli się lokatorzy mojej budki z kamerką i na pewno poznacie ich w kolejnych wpisach :)) budka lęgowa:


Trzymajmy więc kciuki za nasze miejskie ptaszki!

18 marca 2014

STOKROTKA

STOKROTKA POSPOLITA

(Bellis perennis) 

 

Inne nazwy: STOKROTKA POLNA, STOKROTKA TRWAŁA


 Stokrotka pospolita najczęściej nazywana jest stokrotką polną, jest rośliną z rodziny astrowatych, którą najczęściej spotkać możemy na trawnikach czy łąkach.

Bardzo lubię bawić się w dochodzenia etymologii nazw roślin czy zwierząt, przy stokrotce mam dwie opcje, nie wiem która z nich jest prawdziwą (może ktoś mnie będzie umiał wyprowadzić z błędu?)... 1. Stokrotka- bo można po stokroć skosić trawnik przed domem a stokrotki, które tam wyrosły i tak będą kwitnąć, nawet gdy kosimy najniżej. 2. Bo stokrotka ma płatki, które możemy liczyć po sto- kroć a i tak nie uda nam się doliczyć ile ich naprawdę jest.

  • Kwiaty stokrotki (to na nie zwracamy zawsze uwagę) zebrane są w pojedynczy koszyczek na szczycie głąbika. Okrywa koszyczka składa się z tępo zakończonych listków ułożonych w dwu szeregach, krótko owłosionych. Dno koszyczka jest wypukłe, puste i ma powierzchnię pokrytą brodawkami. Na zewnątrz koszyczka jeden szereg białych lub różowych kwiatów języczkowych żeńskich. Wewnątrz koszyczka żółte, rurkowe kwiaty obupłciowe, długości ok. 2 mm. Korona kwiatów rurkowych dzwonkowata, 4–5 ząbkowa. Pylniki całkowicie zrośnięte w rurkę wokół słupka, nitki pręcików wolne. Kwiaty przedprątne, zapylane przez motyle, błonkówki lub muchówki. Kwitnie przeważnie od marca do listopada, czasem również w zimie, jeśli jest bezśnieżna i nie ma mrozów.
  • Liście stokrotki zebrane są w różyczkę, w kształcie są łopatkowe lub odwrotnie jajowate, jedno- nerwowe, nieco karbowane lub ząbkowane. Zwężają się w ogonek liściowy. 
  • Stokrotka polna ma łodygę wysokości 4-20 cm, prosto wzniesioną, delikatnie owłosioną. Roślina wytwarza podziemne rozłogi. Kłącze walcowate i rozgałęzione.
  • Owoc stokrotki stanowi odwrotnie jajowata, gładka i żółtobrunatna niełupka (suchy, niepękający, jednonasienny owoc, posiadający skórzastą lub zdrewniałą owocnię otaczającą luźno nasienie długości ok. 1 mm).
Gdzie występuje Stokrotka Polna? Hmm... na polach!, łąkach, przydomowych trawnikach, pastwiskach, przydrożach. Preferuje gleby zasobne w składniki mineralne i średnio próchniczne.

UPRAWA STOKROTKI

Stokrotka pospolita często gości jako ozdoba trawników, jest łatwa w uprawie. Po zasadzeniu kłącz bądź rozciętych całych kępach czy też wysianiu wymaga jedynie podlewania w okresie suchym. Odmiany uprawne mają barwę białą lub całą gamę odcieni czerwonego koloru, często też mają większe kwiatostany z liczniejszymi kwiatami języczkowatymi od dziko rosnącej formy typowej. Stokrotka rośnie dobrze zarówno na stanowiskach słonecznych, jak i półcienistych.

STOKROTKA A LECZENIE

W medycynie ludowej kwiat stokrotki stosuje się przy krwawieniach z płuc i pęcherza moczowego, także jako środek przeciwgorączkowy i ogólnie wzmacniający. Napar poleca się przy złej przemianie materii i nieregularności menstruacji oraz jako środek moczopędny (przy kamicy nerkowej i pęcherzowej) i przeczyszczający. Napar ziela stokrotki obniża ciśnienie krwi oraz przeciwdziała miażdżycy, toteż polecany jest dla osób starszych. Obecnie w lecznictwie rzadko jest stosowany wewnętrznie jako środek wykrztuśny w chorobach dróg oddechowych i łagodny środek ściągający w nieżytach przewodu pokarmowego. Zewnętrznie stosowany jest w postaci kąpieli i okładów jako środek przeciwzapalny, przy źle gojących się ranach, krwawych wybroczynach, owrzodzeniu i wykwitach skórnych.

Surowcem zielarskim jest kwiat – Flos Bellidis. Kwiat zawiera substancje gorzkie, garbniki, kwasy organiczne, śluz, saponiny, olejki eteryczne oraz znaczne ilości soli mineralnych.

I na koniec:

TEKST PIOSENKI O STOKROTCE:

1. Gdzie strumyk płynie z wolna
Rozsiewa zioła maj
Stokrotka rosła polna
A nad nią szumiał gaj
Stokrotka rosła polna
A nad nią szumiał gaj,
Zielony gaj

2. W tym gaju tak ponuro
Że aż przeraża mnie
Ptaszęta za wysoko
A mnie samotnej źle
Ptaszęta za wysoko
A mnie samotnej źle
samotnej źle

3. Wtem harcerz idzie z wolna
„Stokrotko witam cię
Twój urok mnie zachwyca
Czy chcesz być mą czy nie?”
"Twój urok mnie zachwyca
Czy chcesz być mą czy nie?”
czy nie, czy nie.?

4. Stokrotka się zgodziła
I poszli w ciemny las
A harcerz taki gapa
Że aż w pokrzywy wlazł
A harcerz taki gapa
Że aż w pokrzywy wlazł
Po pas, po pas

5. A ona, ona, ona
Cóż biedna robić ma
Nad gapą pochylona
I śmieje się cha, cha
Nad gapą pochylona
I śmieje się ha, ha
ha, ha,ha,ha. 


Źródła: "Dziko rosnące rośliny użytkowe" Jakub Mowszowicz: Warszawa 1975.
             " Zioła i ich stosowanie" Maria Dziak, Barbara Kuźnicka: Warszawa 1987

             "Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej" Lucjan Rutkowski: Wyd. Naukowe PWN, 2006
              Tekst piosenki o stokrotce: www.tekstowo.pl

16 marca 2014

MOPEK

(BARBASTELLA BARBASTELLUS)



Nietoperz Mopek to kolejny latający ssak, którego udało mi się sfotografować podczas hibernacji. 

Mopek daje się łatwo zidentyfikować- ma długie, gęste, czarne futerko i krótki pomarszczony pyszczek. Uszy są zrośnięte u nasady, niezbyt długie lecz bardzo szerokie, koziołek jest dość długi, ostry. Koniec ogona wystaje nieznacznie z błony lotnej. Gęste futerko złożone z jedwabistych, miękkich włosów ma barwę ciemnobrązową, prawie czarną, brzuszna strona jest jaśniejsza.

Mopek występuje w większej części Europy, na północy najdalej w Południowej Skandynawii, na wyspach Śródziemnomorskich i w Północnej Afryce oraz na wschodzie na Kaukazie. W Polsce najrzadziej spotkać go można na północy kraju.

Za dnia mopki kryją się przeważnie w szczelinach kory, pniach starych drzew, pęknięciach murów i na strychach. Żerują w lasach i na ich obrzeżach, nad wodami o zarośniętych brzegach oraz przy latarniach ulicznych, które zwabiają owady. Polują latając na wysokości 4- 10 m. Mopek żywi się głównie motylami nocnymi. Jego lot jest wolny i trzepoczący.

Zimę Mopki spędzają w jaskiniach, piwnicach, fortyfikacjach, kryją się pojedynczo bądź grupowo w szczelinach. Na zimowanie wybierają miejsca chłodne- o temp. -3 do +9 st. C. Straty masy ciała podczas hibernacji wynoszą ok. 30%.

Kolonie rozrodcze Mopka tworzą się od kwietnia do czerwca i liczą 5- 75 samic, samce w tym czasie żyją samotnie albo w małych koloniach. Pod koniec czerwca lub na początku lipca samice rodzą jedno lub dwoje młodych, które usamodzielniają się po 8-9 tygodniach. Okres godowy trwa od Późnego lata do początków zimy. Mopek hibernuje od końca października do marca.

Wymiary:

Długość ciała: 4,5-5,8 cm. rozpiętość skrzydeł: 24,5- 29,5 cm, waga: 6-15g.

Maksymalna długość życia w warunkach naturalnych wynosi 22 lata.

Mopek jest gatunkiem chronionym!

 Kolonia hibernujących mopków w szczelinie muru.


Źródła:  "Klucz do oznaczania ssaków Polski" Praca zbiorowa; Warszawa 1984.
              "Ssaki Polski Od A Do Ż" Sławomir Wąsik; Warszawa 2011.
             "Polska: SSAKI encyklopedia ilustrowana" red. Marek Szokalski; Warszawa 2011.

11 marca 2014

BUDKI LĘGOWE

W poprzedni weekend postanowiłem zrobić nową budkę lęgową. Poprzedni wykonany przeze mnie model zrobiłem w 6 egzemplarzach.
Była to skrzynka lęgowa z drewna sosnowego- z jednej deski!

TUTAJ o tym jak wykonać budkę dla sikor używając tylko jednej deski.

Najnowszy domek lęgowy wykonałem z pnia brzozowego, przeznaczona jest ona dla sikor bądź tez muchołówek.

Dzięki wykorzystaniu naturalnego pnia brzozowego, budka ta ma atrakcyjny wygląd, może być ozdobą w ogrodzie i z pewnością przypadnie do gustu dziuplakom gdyż jest bardzo zbliżona do dziupli naturalnej.


A teraz krok po kroku jak została wykonana budka lęgowa z pnia brzozowego:

Pieniek brzozowy powinien mieć wysokość 30 do 40 cm, jego średnica minimalna to 25 cm a maksymalna 30cm.


Do wykonania budki potrzebne będą także:
  • Piła do drewna
  • wiertarka z długim wiertłem do drewna (długość wiertła musi być większa o przynajmniej 2 cm od wysokości pieńka)
  • wiertło piórowe o szerokości 3 cm
  • kwadratowa deseczka o grubości 2 cm i boku o 1-2 cm dłuższym niż średnica pieńka
  • 2 deseczki o szerokości 3-5 cm i dł. ok 20 cm.
  • 25 gwoździ ocynkowanych o dł. 4- 6 cm.
  • młotek
  • siekiera
  • dłuto do drewna 
  • impregnat bądź lakier do drewna
  • pędzel
Pierwszym krokiem jest odcięcie z końca pieńka o większej średnicy, plastra drewna o grubości 3-8 cm (w zależności od wysokości pieńka).


Plaster ten zostanie ponownie użyty jako denko budki lęgowej dla ptaków.


Następnie stawiamy pień pionowo na podłożu i mocno go trzymając bądź mocując do blatu nawiercamy po okręgu o średnicy 19- 24 cm głębokie dziury (w zależności od średnicy pieńka tak aby okrąg utworzony z nawierceń miał średnicę o ok. 6 cm mniejszą od średnicy pnia), Jeśli mamy wiertło długości równej lub dłuższej od wysokości pnia starajmy się wiercić niewiele dalej niż połowa wysokości pieńka. Następnie odwracamy pień i wiercimy z drugiej strony.


Nawiercone otwory powinny znajdować się jak najbliżej siebie (Na zdjęciu powyżej brakuje kilku nawierceń.

Po wywierceniu otworów należy przerąbać pieniek pionowo na 2 lub 3 części aby można było wyjąć dłutem niepotrzebne drewno ze środka.

Każdą z części stawiamy pionowo, dłuto przykładamy pionowo do brzegu i nawierceń, po kilku uderzeniach młotkiem zbędne drewno powinno łatwo odpaść.



Wewnętrzną powierzchnię wyrównujemy dłutem, stawiamy pionowo, szerszą stroną do góry i za pomocą ok 8 gwoździ przybijamy wcześniej odcięty plaster drewna.

Następnie za pomocą wiertła piórowego wiercimy otwór wejściowy (jego górna krawędź nie powinna być niżej niż 5 cm od góry wydrążonego pieńka.


Kolejną czynnością jest przybicie daszka, również za pomocą 8 gwoździ.


Następnie na przeciwległej do otworu wejściowego stronie budki przybijamy 2 deseczki, które posłużą do zamontowania budki lęgowej na pniu drzewa bądź ścianie.

Teraz wystarczy jedynie pomalować daszek i deseczki impregnatem powłokotwórczym bądź lakierem do drewna.


Gdy powłoka malarska wyschnie można już powiesić budkę na wschodniej bądź zachodniej (dopuszczalne jest wychylenie powierzchni z otworem na północ) stronie pnia, nie na leży wieszać budki lęgowej od strony południowej (zbyt silne nagrzewanie). Nie należy lokalizować budek lęgowych w miejscach słabo bądź wcale nie ocienionych, wystawionych na długie działanie promieni słonecznych.
Jesienią skrzynkę czyścimy poprzez zdjęcie daszku.


6 marca 2014

ŚNIEŻYCZKA PRZEBIŚNIEG

(GALANTHUS NIVALIS)

Śnieżyczka Przebiśnieg jest rośliną trwałą z rodziny amarylkowatych. Przebiśniegi uznawane są za symbol przedwiośnia, jako jedne z pierwszych kwiatów przebijają śnieg i kwitną nawet przy przymrozkach. Przebiśnieg odnawia swe nadziemne pędy z cebulki, w której nagromadzone są zapasy pokarmowe. Łodyga i dwa wydłużone liście objęte są w dolnej części białawym, skórzastym liściem. U nasady szypułki kwiatowej znajduje się zielony, zrośnięty z dwóch listków przykwiatek, który otula przed rozkwitnięciem pąk kwiatowy rośliny.

Przebiśnieg zakwita często już w lutym. Jago kwiat ma kształt zwisającego ku dołowi dzwoneczka. Jego zewnętrzne płatki są śnieżno- białe, wewnętrzne- krótsze mają zielone paski blisko końców. Wewnątrz kwiatu mieści się sześć pręcików o krótkich nitkach i długich, lancetowatych, ostro zakończonych pylnikach. W samym środku znajduje się trójkomorowy słupek, z dłuższą od pręcików, prostą szyjką.

Śnieżyczka Przebiśnieg zakwita dopiero w 6 lub 7 roku swojego życia, jego zapylenia dokonują pszczoły, które korzystają zarówno ze słodyczy wydzielanej przez wewnętrzny okółek okwiatu jak i z sypkiego pyłku. W razie gdy krzyżowe zapylenie nie nastąpi kwiaty mogą zostać zapylone własnym pyłkiem.

Owocem przebiśniegu jest torebka pękająca wzdłuż trzech szwów, nasiona są eliptyczne, białawe, roznoszone przez mrówki, które chętnie zjadają przyczepiony do nasienia elajosom- twór obfitujący w tłuszcz a także w skrobię.

Śnieżyczka przebiśnieg występuje w lasach liściastych w południowej i środkowej Europie, na Kaukazie i w Azji Mniejszej. W Polsce w stanie dzikim Przebiśniegi spotkać można głównie na południu kraju- w górach, na wyżynach i na Dolnym Śląsku. Mniej liczne stanowiska posiada w Wielkopolsce i na Polesiu. Dalej na północ spotykany jest tylko jako zdziczały z miejsc uprawy. Brak jest przebiśniegów na stanowiskach naturalnych w północno-wschodniej Polsce i na znacznej części Polski centralnej. Walory ozdobne przebiśniegów spowodowały ich rozpowszechnienie w uprawie, a w konsekwencji rozprzestrzenienie znacznie poza zasięg naturalny. W wielu obszarach rejestrowane są jako gatunek dziczejący.

Cebule przebiśniegów służą do otrzymywania galantaminy będącej inhibitorem cholinoestrazy. Acetylocholinesteraza jest enzymem rozbijającym acetylocholinę, a właśnie brak tego neuroprzekaźnika w niektórych obszarach mózgu jest charakterystyczny dla choroby Alzheimera. Stosowany jest w preparatach zwiększających napięcie mięśni podawanych chorym na chorobę Heinego-Medina oraz w przypadku porażeń po udarze mózgu. Poza tym likoryna zawarta w cebulkach posiada właściwości przeciwwirusowe.

Ze względu na ścisłą ochronę gatunkową, do celów ozdobnych i leczniczych stosowane mogą być tylko rośliny pozyskiwane z upraw.


 Źródła:   " Rosliny lasu liściastego"  Tadeusz Traczyk, Warszawa 1959. 
               " Atlas roślinności lasów" Leokadia Witkowska-Żuk, Warszawa 2008.   

2 marca 2014

NIETOPERZ GACEK

GACEK BRUNATNY

(PLECOTUS AURITUS)

Gacek Brunatny to nasz najpospolitszy krajowy nietoperz, należy on do rodziny mroczkowatych, nazywany jest także "gacek wielkouch". Jeszcze w latach 50-tych drugi z naszych gacków- Gacek Szary wraz z Gackiem Brunatnym zaliczane były do jednego gatunku. Obydwa gacki są bardzo podobne szary jest minimalnie większy i jak nazwa wskazuje, nie brunatny lecz szary- bez rdzawego zabarwienia.

Nietoperz Gacek Brunatny charakteryzuje się bardzo dużymi uszami, które stanowią 3/4 długości jego ciała, w czasie spoczynku uszy schowane są pod błonami lotnymi a widoczne jedynie około 15 milimetrowe koziołki.
Skrzydła Gacka są szerokie, tworzące powierzchnię lotna błony są bardzo cienkie i podatne na uszkodzenia i rozerwania, mają barwę brązową. Błona skrzydłowa sięga do nasady palców stopy.

Futerko gacka brunatnego ma barwę płowo- żółta do brązowej, włosy są dość krótkie, cienkie i rzadkie. Futerko na brzuchu gacka jest jaśniejsze, szarawe z brązowym zabarwieniem.

Nietoperz Gacek Brunatny zasiedla zachodnią, środkową i północną Europę od Wysp Brytyjskich i Południowej Skandynawii po Pireneje, centralne Włochy, Krym i Kaukaz. Na wschód jego zasięg dochodzi do Syberii, południowych Chin i Japonii.

W Polsce Gacka brunatnego spotkać można w całym kraju, w lasach, na terenach skalistych i w osiedlach ludzkich. Zasiedla strychy budynków, skrzynki dla ptaków i nietoperzy oraz dziuple drzew, zimuje w piwnicach, studniach, chłodnych jaskiniach, zabudowaniach fortyfikacyjnych i na strychach. W sen zimowy Gacek zapada w październiku a wybudza się w marcu, do zimowania preferuje miejsca o temperaturach od 4 do 7 st. C. W czasie snu zimowego hibernujące osobniki tracą od 20 do 30% masy ciała.

Na łowy gacek brunatny wylatuje późno, po zapadnięciu zmroku. Lata nisko, lot ma szybki lecz trzepotliwy, często zawisa w powietrzu. Chwyta owady zarówno w locie jak i siedzące na roślinności czy innych obiektach. Jadłospis gacków brunatnych to: ćmy, muchówki, chruściki, skorki i chrząszcze. Podczas polowania gacki kierują się słuchem i wzrokiem, nie korzystają echolokacji.

Kolonie rozrodcze liczące do kilkudziesięciu samic mieszczą się w budynkach, skrzynkach i dziuplach. W koloniach przebywają także samce. Stwierdzono, ze samce i samice z jednego terenu trzymają się razem, najprawdopodobniej przez całe życie, wybierając kryjówki położone niedaleko siebie. Dojrzałość płciową samce osiągają po roku życia a samice po 2-3. Ruja przypada na wrzesień- październik i marzec. Samica w połowie czerwca rodzi 1-2 młodych, które po sześciu tygodniach stają się samodzielne.
Gacek Brunatny może żyć do 30 lat (w niewoli) w naturze maksymalny notowany wiek to 12-13 lat, średnia długość życia to ok 7 lat.

Wymiary:
dł. ciała 49-55,5 mm
rozpiętość skrzydeł 24- 28,5 cm
waga 5- 11 g

Nietoperz ten jest objęty ochroną!