18 marca 2015

ŁABĘDŹ

ŁABĘDŹ NIEMY

(CYGNUS OLOR)

Łabędź niemy - sylwetka:

Jest to jeden z trzech występujących w Polsce łabędzi i największy z polskich ptaków- pozostałe to Łabędź krzykliwy oraz Łabędź czarnodzioby. Niemy jest wyraźnie większy od czarnodziobego, który przy nozdrzach ma żółtą obwódkę na dziobie, od karzykliwego łabędź niemy na pierwszy rzut oka różni się kolorem dzioba- u niemego jest on w przewadze pomarańczowy z czarnym, u krzykliwego żółto- czarny. Poza tym łabędź niemy ma czarny guz u nasady dzioba, charakterystyczne jest też to, że łabędź krzykliwy pływa z wyprostowaną szyją natomiast niemy z dobrze znana esowato wygiętą.

Łabędzie mają ubarwienia białe, lekko kremowe od spodu ciała, nogi ciemno- szare. Młode łabędzie przez rok do 2-ch lat mają ubarwienie szaro- brązowe, które staje się stopniowo coraz bielsze. W Polsce występuje tzw. odmiana polska łabędzia, który ma nogi koloru cielistego a młode prawie od razu wybarwiają się na biało. Łabędź polski stanowi tylko kilka procent liczebności łabędzi niemych.

Siedlisko i występowanie Łabędzia niemego:

Zamieszkają Eurazję od Łaby po Pacyfik, są ptakami częściowo wędrownymi, w Polsce jednak bardzo duży odsetek zimuje. Osobniki migrujące zimują na południu Europy, w Północnej Afryce oraz w Azji.

Poza terenami górskimi Łabędzie nieme spotkać można na terenie całego kraju, najliczniej gniazduje na Pomorzu, Mazurach, w Wielkopolsce i na Śląsku, dużo rzadziej w południowo- wschodniej Polsce. Całość krajowej populacji to ok. 6 tys. par.

Łabędź niemy występuje na większych płytkich jeziorach obfitych w roślinność wodną a wzdłuż brzegów otoczonych szerokim pasem trzcin.


 Pożywienie, gniazdo, rozmnażanie i zwyczaje Łabędzia niemego:

Pożywienie tego ptaka to przede wszystkim rośliny wydobywane spod wody a także trawa, miękkie pędy roślin skubane z brzegów.

Swoje gniazda łabędzie budują na wysepkach, na wodzie wśród trzcin bądź na specjalnie przygotowanych dla nich przez ludzi platformach, ma ono charakter dużego kopca składającego się z różnego rodzaju części roślin, które łabędź łamie lub zrywa w bezpośrednim sąsiedztwie.

Od marca łabędzica składa 5-9 zielonkawo- szarych jaj z delikatną białą powłoką wapienną, które wysiadywane sa przez aż 40 dni. Po wykluciu młode towarzyszą rodzicom podczas żerowania.

Łabędź ten rzeczywiście większość czasu milczy, lecz wbrew nazwie "niemy", wykorzystuje w porze godowej fanfarę przypominającą żurawi klęgor, w gniewie syczy.


Łabędź niemy wymiary:

Długość ciała 155-170 cm, rozpiętość skrzydeł 220-240 cm, ogon 19-24 cm, waga 10-22,5 kg- jest to jeden z najcięższych latających ptaków Świata!

Samica jest nieco mniejsza od samca.

Gatunek ten objęty jest ochroną gatunkową, ujęty w Dyrektywie Ptasiej.


Źródła: "Ptaki Polski" Jan Sokołowski; Warszawa 1988.
             "Atlas Ptaków" Marcin Karetta; Bielsko-Biała 2010.

11 marca 2015

SZAFRAN ŻÓŁTOKWIATOWY, KROKUS ŻÓŁTY

SZAFRAN ŻÓŁTY, KROKUS ZŁOCISTY

(CROCUS WEST)


Szafran żółtokwiatowy znany też jako Krokus żółty jest rośliną z rodziny kosaćcowatych pochodząca z obszaru śródziemnomorskiego. Krokus żółty blisko spokrewniony jest z naszym Krokusem spiskim.

Krokus ten występuje w Polsce jako roślina ozdobna, uprawiana w ogrodach i na grządkach, zdziczały występuje na miejskich trawnikach, w parkach drobnych podmiejskich zadrzewieniach a nawet na pasach zieleni rozdzielających ciągi komunikacyjne. W zimie czy przedwiośniu, po kilku pierwszych dniach słońca i temperatury nieznacznie nawet przekraczającej 0 st. C Szafran żółty zakwita razem z innymi krokusami. W ciepłe dni przedwiośnia można go licznie spotkać we Wrocławiu.


Krokus żółty z powodzeniem może być uprawiany na rabatkach, jesienią (wrzesień/ początek października zakupione cebulki sadzimy na głębokości ok 8 cm, podlewamy do pierwszych przymrozków a po nich obszary obsadzone okrywamy niewielką warstwa słomy, kory bądź siana. Na wiosnę krokusy z pewnością pięknie zakwitną!

Krokus żółty ma bardzo podobną budowę i rozmnażanie jak nasz rodzimy Krokus Spiski.


8 marca 2015

KROKUS

KROKUS- SZAFRAN SPISKI, KROKUS SPISKI

(CROCUS SCEPOSIENSIS)

Krokus to kwiat będący pierwszym zwiastunem wiosny w Polskich górach i na pogórzu. Łąki i trawniki usłane fioletowym dywanem krokusów, które czasem zakwitają gdy jeszcze leżą resztki śniegu, wyglądają przepięknie i dają nadzieję rychłego ocieplenia.

Szafran spiski jest byliną cebulową, jego kwiat wyrasta prosto z suchej jeszcze lub dopiero zaczynającej się zielenić trawy. Bardzo długi kielich kwiatu szafranu spiskiego wyrasta bezpośrednio z ziemi, a zalążnia tkwi w glebie. Podczas dojrzewania nasion szypułka kwiatu rośnie, tak, że nasiona wysuwają się ponad glebę. Przy niekorzystnych warunkach pogodowych kwiaty zamykają się.

 Krokusy w zależności od warunków pogodowych kwitną od końca lutego do początku maja, zakwitają tuz po zelżeniu mrozów.. Rośliny te występują zazwyczaj masowo pokrywając zwartymi łanami górskie hale, łąki czy trawniki w miejscowojściach górskich i na pogórzu.

Wczesną wiosną z podziemnej bulwy wyrastają kwiaty, które po zapyleniu więdną, wysychają i niema po nich prawie żadnego śladu. Dopiero później pojawiają się liście. Z bulwki wyrasta zawsze tylko jeden głąbik i 3 do 4 liści, wąskich intensywnie zielonych i lśniących, z białym prążkiem w środku a spodem matowym.


Okwiat (kielich z koroną) składa się z 6 działek w kolorze jaśniej bądź ciemniej fiołkowych, niektóre z odmian regionalnych maja węższe bądź szersze płatki, zazwyczaj zakończone sercowato bądź potrójnie ale czasem tez szpiczasto. płatki korony kwiatowej zrośnięte są na dole w długa rurkę.

Słupek kwiatu zakończony jest trzema pomarańczowymi znamionami, poniżej nich znajdują się trzy, również pomarańczowe pręciki. Zalążnia znajduje się pod rurka tworzona przez płatki i tkwi już pod powierzchnia gruntu. Po zapyleniu i zwiędnięciu kwiatu, owoc wysuwa się ponad powierzchnię gleby na zielonej szypułce. Owocem jest torebka pękająca po dojrzeniu na 3 części, zawiera spore, żółtawe nasionka rozsiewane głównie przez mrówki.

W Polsce gatunek objęty jest ochroną częściową (od 2014 r.). W latach 1946–2014 znajdował się pod ochroną ścisłą. Zagrożeniem dla gatunku jest zmiana jego naturalnych siedlisk: zaorywanie łąk i pastwisk oraz zaprzestanie koszenia i wypasania łąk.


Źródła:  "Rośliny Tatrzańskie"  Zofia Radwańska- Paryska  Warszawa 1988.
               "100 najpiekniejszych roślin w Polsce"  Renata Krzyściak- Kosińska, Marek Kosińsk