8 marca 2015

KROKUS

KROKUS- SZAFRAN SPISKI, KROKUS SPISKI

(CROCUS SCEPOSIENSIS)

Krokus to kwiat będący pierwszym zwiastunem wiosny w Polskich górach i na pogórzu. Łąki i trawniki usłane fioletowym dywanem krokusów, które czasem zakwitają gdy jeszcze leżą resztki śniegu, wyglądają przepięknie i dają nadzieję rychłego ocieplenia.

Szafran spiski jest byliną cebulową, jego kwiat wyrasta prosto z suchej jeszcze lub dopiero zaczynającej się zielenić trawy. Bardzo długi kielich kwiatu szafranu spiskiego wyrasta bezpośrednio z ziemi, a zalążnia tkwi w glebie. Podczas dojrzewania nasion szypułka kwiatu rośnie, tak, że nasiona wysuwają się ponad glebę. Przy niekorzystnych warunkach pogodowych kwiaty zamykają się.

 Krokusy w zależności od warunków pogodowych kwitną od końca lutego do początku maja, zakwitają tuz po zelżeniu mrozów.. Rośliny te występują zazwyczaj masowo pokrywając zwartymi łanami górskie hale, łąki czy trawniki w miejscowojściach górskich i na pogórzu.

Wczesną wiosną z podziemnej bulwy wyrastają kwiaty, które po zapyleniu więdną, wysychają i niema po nich prawie żadnego śladu. Dopiero później pojawiają się liście. Z bulwki wyrasta zawsze tylko jeden głąbik i 3 do 4 liści, wąskich intensywnie zielonych i lśniących, z białym prążkiem w środku a spodem matowym.


Okwiat (kielich z koroną) składa się z 6 działek w kolorze jaśniej bądź ciemniej fiołkowych, niektóre z odmian regionalnych maja węższe bądź szersze płatki, zazwyczaj zakończone sercowato bądź potrójnie ale czasem tez szpiczasto. płatki korony kwiatowej zrośnięte są na dole w długa rurkę.

Słupek kwiatu zakończony jest trzema pomarańczowymi znamionami, poniżej nich znajdują się trzy, również pomarańczowe pręciki. Zalążnia znajduje się pod rurka tworzona przez płatki i tkwi już pod powierzchnia gruntu. Po zapyleniu i zwiędnięciu kwiatu, owoc wysuwa się ponad powierzchnię gleby na zielonej szypułce. Owocem jest torebka pękająca po dojrzeniu na 3 części, zawiera spore, żółtawe nasionka rozsiewane głównie przez mrówki.

W Polsce gatunek objęty jest ochroną częściową (od 2014 r.). W latach 1946–2014 znajdował się pod ochroną ścisłą. Zagrożeniem dla gatunku jest zmiana jego naturalnych siedlisk: zaorywanie łąk i pastwisk oraz zaprzestanie koszenia i wypasania łąk.


Źródła:  "Rośliny Tatrzańskie"  Zofia Radwańska- Paryska  Warszawa 1988.
               "100 najpiekniejszych roślin w Polsce"  Renata Krzyściak- Kosińska, Marek Kosińsk

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz