Kategorie
Przyroda

WIOSNA? JAJKO GOŁĘBI

Jak powszechnie wiadomo miejskie gołębie nie są zbyt wybredne co do miejsca czy pory składania jaj oraz co do spożywanego pokarmu, ale jajko złożone 22 lutego?

Czy to już wiosna czy tylko przedwcześnie złożone jajko przez gołębie?

Dzisiaj, tuż po świcie wyjrzałem przez balkon i ze zdziwieniem zauważyłem gołębie jajko złożone na balkonie sąsiadów piętro niżej, ciekawe czy tak wcześnie złożone jajko jest wynikiem tygodnia ładnej pogody i dogodnego miejsca stworzonego przez sąsiadów, czy też jest to naprawdę pierwszy znak wiosny.

Mimo, że gołębi (szczególnie tych co mnie budzą gruchaniem i brudzą balkon) za bardzo nie lubię to z ciekawością będę przyglądał się temu co dziać się będzie z jajkiem na balkonie z piętra piatego.

Kategorie
Przyroda

KROKUS- SZAFRAN SPISKI, KROKUS SPISKI

Krokus to kwiat będący pierwszym zwiastunem wiosny w Polskich górach i na pogórzu. Łąki i trawniki usłane fioletowym dywanem krokusów, które czasem zakwitają gdy jeszcze leżą resztki śniegu, wyglądają przepięknie i dają nadzieję rychłego ocieplenia.
Szafran spiski jest byliną cebulową, jego kwiat wyrasta prosto z suchej jeszcze lub dopiero zaczynającej się zielenić trawy. Bardzo długi kielich kwiatu szafranu spiskiego wyrasta bezpośrednio z ziemi, a zalążnia tkwi w glebie. Podczas dojrzewania nasion szypułka kwiatu rośnie, tak, że nasiona wysuwają się ponad glebę. Przy niekorzystnych warunkach pogodowych kwiaty zamykają się.
Krokusy w zależności od warunków pogodowych kwitną od końca lutego do początku maja, zakwitają tuz po zelżeniu mrozów.. Rośliny te występują zazwyczaj masowo pokrywając zwartymi łanami górskie hale, łąki czy trawniki w miejscowojściach górskich i na pogórzu.
Wczesną wiosną z podziemnej bulwy wyrastają kwiaty, które po zapyleniu więdną, wysychają i niema po nich prawie żadnego śladu. Dopiero później pojawiają się liście. Z bulwki wyrasta zawsze tylko jeden głąbik i 3 do 4 liści, wąskich intensywnie zielonych i lśniących, z białym prążkiem w środku a spodem matowym.

Okwiat (kielich z koroną) składa się z 6 działek w kolorze jaśniej bądź ciemniej fiołkowych, niektóre z odmian regionalnych maja węższe bądź szersze płatki, zazwyczaj zakończone sercowato bądź potrójnie ale czasem tez szpiczasto. płatki korony kwiatowej zrośnięte są na dole w długa rurkę.
Słupek kwiatu zakończony jest trzema pomarańczowymi znamionami, poniżej nich znajdują się trzy, również pomarańczowe pręciki. Zalążnia znajduje się pod rurka tworzona przez płatki i tkwi już pod powierzchnia gruntu. Po zapyleniu i zwiędnięciu kwiatu, owoc wysuwa się ponad powierzchnię gleby na zielonej szypułce. Owocem jest torebka pękająca po dojrzeniu na 3 części, zawiera spore, żółtawe nasionka rozsiewane głównie przez mrówki.
W Polsce gatunek objęty jest ochroną częściową (od 2014 r.). W latach 1946–2014 znajdował się pod ochroną ścisłą. Zagrożeniem dla gatunku jest zmiana jego naturalnych siedlisk: zaorywanie łąk i pastwisk oraz zaprzestanie koszenia i wypasania łąk.

Źródła:  „Rośliny Tatrzańskie”  Zofia Radwańska- Paryska  Warszawa 1988.
„100 najpiekniejszych roślin w Polsce”  Renata Krzyściak- Kosińska, Marek Kosińsk

Kategorie
Przyroda

SZAFRAN ŻÓŁTOKWIATOWY, KROKUS ŻÓŁTY

Szafran żółtokwiatowy znany też jako Krokus żółty jest rośliną z rodziny kosaćcowatych pochodząca z obszaru śródziemnomorskiego. Krokus żółty blisko spokrewniony jest z naszym Krokusem spiskim.

Krokus ten występuje w Polsce jako roślina ozdobna, uprawiana w ogrodach i na grządkach, zdziczały występuje na miejskich trawnikach, w parkach drobnych podmiejskich zadrzewieniach a nawet na pasach zieleni rozdzielających ciągi komunikacyjne. W zimie czy przedwiośniu, po kilku pierwszych dniach słońca i temperatury nieznacznie nawet przekraczającej 0 st. C Szafran żółty zakwita razem z innymi krokusami. W ciepłe dni przedwiośnia można go licznie spotkać we Wrocławiu.Krokus żółty z powodzeniem może być uprawiany na rabatkach, jesienią (wrzesień/ początek października zakupione cebulki sadzimy na głębokości ok 8 cm, podlewamy do pierwszych przymrozków a po nich obszary obsadzone okrywamy niewielką warstwa słomy, kory bądź siana. Na wiosnę krokusy z pewnością pięknie zakwitną!

Krokus żółty ma bardzo podobną budowę i rozmnażanie jak nasz rodzimy Krokus Spiski.

Kategorie
Przyroda

ŁABĘDŹ, ŁABĘDŹ NIEMY (CYGNUS OLOR)

Łabędź niemy – sylwetka:

Jest to jeden z trzech występujących w Polsce łabędzi i największy z polskich ptaków- pozostałe to Łabędź krzykliwy oraz Łabędź czarnodzioby. Niemy jest wyraźnie większy od czarnodziobego, który przy nozdrzach ma żółtą obwódkę na dziobie, od karzykliwego łabędź niemy na pierwszy rzut oka różni się kolorem dzioba- u niemego jest on w przewadze pomarańczowy z czarnym, u krzykliwego żółto- czarny. Poza tym łabędź niemy ma czarny guz u nasady dzioba, charakterystyczne jest też to, że łabędź krzykliwy pływa z wyprostowaną szyją natomiast niemy z dobrze znana esowato wygiętą.

Łabędzie mają ubarwienia białe, lekko kremowe od spodu ciała, nogi ciemno- szare. Młode łabędzie przez rok do 2-ch lat mają ubarwienie szaro- brązowe, które staje się stopniowo coraz bielsze. W Polsce występuje tzw. odmiana polska łabędzia, który ma nogi koloru cielistego a młode prawie od razu wybarwiają się na biało. Łabędź polski stanowi tylko kilka procent liczebności łabędzi niemych.

Siedlisko i występowanie Łabędzia niemego:

Zamieszkają Eurazję od Łaby po Pacyfik, są ptakami częściowo wędrownymi, w Polsce jednak bardzo duży odsetek zimuje. Osobniki migrujące zimują na południu Europy, w Północnej Afryce oraz w Azji.

Poza terenami górskimi Łabędzie nieme spotkać można na terenie całego kraju, najliczniej gniazduje na Pomorzu, Mazurach, w Wielkopolsce i na Śląsku, dużo rzadziej w południowo- wschodniej Polsce. Całość krajowej populacji to ok. 6 tys. par.

Łabędź niemy występuje na większych płytkich jeziorach obfitych w roślinność wodną a wzdłuż brzegów otoczonych szerokim pasem trzcin.

Pożywienie, gniazdo, rozmnażanie i zwyczaje Łabędzia niemego:

Pożywienie tego ptaka to przede wszystkim rośliny wydobywane spod wody a także trawa, miękkie pędy roślin skubane z brzegów.

Swoje gniazda łabędzie budują na wysepkach, na wodzie wśród trzcin bądź na specjalnie przygotowanych dla nich przez ludzi platformach, ma ono charakter dużego kopca składającego się z różnego rodzaju części roślin, które łabędź łamie lub zrywa w bezpośrednim sąsiedztwie.

Od marca łabędzica składa 5-9 zielonkawo- szarych jaj z delikatną białą powłoką wapienną, które wysiadywane sa przez aż 40 dni. Po wykluciu młode towarzyszą rodzicom podczas żerowania.

Łabędź ten rzeczywiście większość czasu milczy, lecz wbrew nazwie „niemy”, wykorzystuje w porze godowej fanfarę przypominającą żurawi klęgor, w gniewie syczy.

Łabędź niemy wymiary:

Długość ciała 155-170 cm, rozpiętość skrzydeł 220-240 cm, ogon 19-24 cm, waga 10-22,5 kg- jest to jeden z najcięższych latających ptaków Świata!

Samica jest nieco mniejsza od samca.

Gatunek ten objęty jest ochroną gatunkową, ujęty w Dyrektywie Ptasiej.

Źródła: „Ptaki Polski” Jan Sokołowski; Warszawa 1988.
             „Atlas Ptaków” Marcin Karetta; Bielsko-Biała 2010.

 

Kategorie
Przyroda

RANNIK ZIMOWY (ERANTHIS HYEMALIS)

Rannik Zimowy jest rośliną, która zakwita jako jedna z pierwszych na wiosnę, nie jest on powszechnie znany tak jak np. Śnieżyczka Przebiśnieg ponieważ jest on rośliną zagraniczną. Rannik pochodzi z Azji Mniejszej i Europy Południowej.

Spotkać go można najczęściej w parkach, ogrodach i jako roślinę ozdobną na rabatkach. Czasami spotkać go można w lasach gdzie rośnie jako roślina zdziczała. Kwitnie od lutego do marca jako jedna z najwcześniej kwitnących roślin w klimacie umiarkowanym.

Jest to roślina wybitnie lubiąca niskie temperatury i cień, dlatego też spotykamy ją pod krzewami, przekwita gdy temperatura oscyluje w granicach 10 st C.

Rannik Zimowy należy do rodziny jaskrowatych, kwiaty i liście przypominają nasze rodzime gatunki jaskrowatych- kwiaty są żółte i błyszczące, liście postrzępione.

Roślina ta nadaje się na wczesnowiosenne rabatki. Najlepiej posadzić go wśród drzew i krzewów liściastych, gdzie wczesną wiosną będzie docierało dużo słońca, a opadłe jesienią liście ochronią go przed silnymi mrozami.

Źródła:Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej”  Lucjan Rutkowski

Kategorie
Przyroda

BOBREK TRÓJLISTKOWY (MENYANTHES TRIFOLIATA)

Bobrek trójlistkowy nazywany także Trójliść, Bobrek, Bobek, Bobownik, Koniczyna błotna, Koniczyna wodna, jest byliną o mocnym, pełzającym kłączu i bezlistnej, wysokiej i rosnącej pionowo łodydze kwiatowej, łodyga bobrka dorasta do 15- 35 cm.

Jest szeroko rozprzestrzeniony na całej półkuli północnej. Występuje w Azji, Europie, Ameryce Północnej i w Maroku. W Polsce występuje na terenie całego niżu, niezbyt pospolicie.
Bobrek kwitnie od kwietnia do maja i wtedy najłatwiej jest go wypatrzyć na podmokłych łąkach, torfowiskach, bagnach, nad brzegami stawów, jezior i rzek.

Kwiaty bobrka są promieniste, różowobiałe, każdy z pięciu płatków korony kwiatowej „obrośnięty” jest mięsistymi białymi włoskami, co sprawia wrażenie, że cały kwiatostan jest bardzo puszysty.

Bobrek trójlistkowy- liście:

Liście tej byliny są liśćmi odziomkowymi- wyrastają bezpośrednio z kłącza. Bobrek nazywany również koniczyną błotna lub wodna swoją nazwę zawdzięcza znajdującym się w wodzie liściom przypominającym liście koniczyny, są one potrójne na długich ogonkach, skórzaste, ciemnozielone, całobrzegie, o bardzo gorzkim smaku.
Jest to roślina lecznicza a surowcem są właśnie liście. Zebrane młode liście, następnie ususzone mają działanie pobudzające apetyt oraz pobudzają apetyt.

Nasiona bobrka trójlistkowego unoszą się na wodzie i w ten sposób rozprzestrzeniają się na duże odległości ( mogą dryfować nawet ponad rok). Do rozprzestrzeniania się rośliny przyczyniają się tez ryby, które zjadają nasiona (nie trawione przez ryby) a potem wydalają je w innym miejscu. Bobrek trójlistkowy rozrasta się również wegetatywnie- jego kłącze rozgałęzia się i rozrasta w wielu kierunkach a potem dzieli.

CIEKAWOSTKI:

– W związku z gorzkawym smakiem liści bobrka były one dawniej używane do zwiększenia goryczki piwa.

– W medycynie francuskiej pod koniec XIX i do połowy XX wieku ususzone liście bobrka używano do palenia tak jak tytoń- było to lekiem na astmę.

Bobrek trójlistkowy od 2001 roku podlega w naszym kraju ochronie częściowej, obecnie na podstawie Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin. Nie jest zagrożony wyginięciem, jednak wiele jego stanowisk zanikło w wyniku osuszania terenu. Rośnie na terenach objętych różnymi formami ochrony, w tym w parkach narodowych: białowieskim, bieszczadzkim, pienińskim, tatrzańskim i wielkopolskim.

Źródła:  ” Zioła i ich stosowanie” Maria Dziak, Barbara Kuźnicka: Warszawa 1987.
               „100 najpiekniejszych roślin w Polsce”  Renata Krzyściak- Kosińska, Marek Kosińsk

Kategorie
Przyroda

PERKOZ DWUCZUBY (PODICEPS CRISTATUS)

 Perkoz dwuczuby jest największym polskim przedstawicielem rodziny perkozów.
Jest to ptak wodny wielkości kaczki krzyżówki, ma bardzo charakterystyczna sylwetkę- długa szyję z dwoma czubami na szczycie głowy oraz rudo- czarną krezę na karku przypominającą kaptur, czuby złożone są z czarnych piór.
Wierzch ciała perkoza dwuczubego jest jednolicie czarno- brązowy, przednia część szyi i pierś czysto białe i lśniące. W upierzeniu zimowym czub i kreza są dużo mniejsze.
Dla perkoza charakterystyczny jest także sposób pływania- płynąc jest on głęboko znużony, tak że na powierzchni widoczna jest tylko wąska linia grzbietu i smukła szyja. Często i wytrwale nurkuje nawet na głębokość 30m.

Perkoz dwuczuby- występowanie:
Występuje w większej części Europy (nie gnieździ się tylko na Płw. Apenińskim, Iberyjskim oraz na Bałkanach) i Azji Środkowej oraz w południowej i środkowej Afryce. Izolowane populacje znajdują się w Australii i na Nowej Zelandii. Europejskie ptaki zimują w Europie Zachodniej i basenie Morza Śródziemnego. Pojedyncze osobniki zimują w Polsce.
W Polsce rozpowszechniony jest na pojezierzach w Wielkopolsce i na Śląsku, zdecydowanie mniej liczny w Małopolsce.
Zasiedla większe i głębsze zbiorniki wodne niż pozostałe perkozy, zadowala się też uboższą roślinnością, woli duże powierzchnie otwartego lustra wody i gnieździ się na niemal zupełnie odsłoniętych wodach.

Pożywienie perkoza:
Ptak ten żywi się drobnymi rybami, zawłaszcza płotkami i uklejami ale także jak widać na zdjęciu powyżej młodymi okonkami. Dietę dopełniają owady, skorupiaki, mięczaki, kijanki i żaby uzupełnione pokarmem roślinnym. Zjada własne pióra, karmi nimi młode.
Na zimowiskach nasze perkozy odżywiają się o wiele bardziej wykwintnym jedzeniem- polują na krewetki.

Gniazdowanie i rozmnażanie:
 Gniazdo perkoza dwuczubego pływa na wodzie w postaci tratwy, dość bezwładnie ułożone z badyli, łodyg, trzcin i liści wyłowionych z wody, bywa ono zakotwiczone do przybrzeżnej roślinności.
Gniazdo znajduje się zawsze w miejscu głębokim, dostępnym dla człowieka jedynie z łodzi.

Od kwietnia do lipca samica składa 3-6 nieco wydłużonych, niebieskawo- białych jaj, które wysiaduje ok. 30 dni. Kiedy dorosły ptak schodzi z gniazda, przykrywa jaja gnijącymi roślinami, które pośpiesznie zgarnia z jego brzegów.
Pisklęta po wykluciu są zdolne do przemieszczania i zdobywania pokarmu, ukrywają się jednak przez dłuższy czas w sposób zupełnie niewidoczny w „kieszeniach” pod skrzydłami rodziców, którzy pływają z nimi a nawet nurkują. Nieco większe pisklęta dorosły ptak przed nurkowaniem strząsa z siebie aby pozbyć się obciążenia.

Perkozy dwuczube powracają z zimowisk zaraz po roztopach- od końca lutego do kwietnia, odlatują od sierpnia do listopada.

Wymiary:
Długość ciała 59- 62 cm, rozpiętość skrzydeł 84- 86 cm, ogon- brak,  waga 0,9- 1,16 kg.

W Polsce objęty ochroną gatunkową ścisłą.

Źródła: „Ptaki Polski” Jan Sokołowski; Warszawa 1988.
             „Atlas Ptaków” Marcin Karetta; Bielsko-Biała 2010.
Kategorie
Przyroda

POKŁONNIK, POKŁONNIK KAMILLA, POKŁONNIK WRÓŻ, (LIMENITIS CAMILLA)

Co prawda podczas robienia zdjęć Pokłonniki kamilla wcale nie kłaniały mi (Kamilowi) się  ale byłem bardzo miło zaskoczony podczas identyfikacji gatunku. W jednym z atlasów motyli widnieje nawet nazwa Pokłonnik Kamila 🙂 w innym natomiast Pokłonnik wróż.

Jest to motyl dzienny z rodziny rusałkowatych (Nymphalidae), spokrewniony z pokłonnikiem osinowcem i pokłonnikiem anonyma.

Pokłonnik kamilla- wygląd:

Rozpiętość skrzydeł 45- 52mm. Skrzydła na górnej powierzchni są czarno- brązowe, z biała przepaską, którą tworzą plamki oddzielone żyłkami, na dole tylnych skrzydeł znajdują się po dwa rzędy czarnych kropek. Na spodniej stronie są brązowo- czerwonawe również z plamkami.
Postać dorosła- imago występuje od czerwca do końca sierpnia.

Występowanie pokłonnika:

Motyla tego spotkać można w widnych lasach, na leśnych polanach oraz przy drogach leśnych, często w pobliżu kałuż, często w okolicach rzek czy jezior, w górach występuje do 1500 m.n.p.m.

Pokłonnik kamilla występuje w Europie Środkowej i Wschodniej oraz na południu Europy Północnej.

Gąsienica Pokłonnika kamilla:

Gąsienica jest zielona, pokryta brązowymi, kolczastymi wyrostkami ułożonymi w pary i rozłożonymi wzdłuż całego ciała.
Rozwija się najchętniej na wiciokrzewach i śnieguliczkach, do przepoczwarzenia gąsienica buduje rusztowanie z kału a następnie zwija liść w rulonik, w którym zimuje.

Cechy charakterystyczne:

Pokłonnik kamilla rzadko zalatuje do kwiatów, najchętniej żywi się wydzielina mszyc a także odchodami zwierząt czy padliną. Często spotkać go można na leśnych drogach gdyż szuka tam kałuż i pożywienia.

Źródła: „Atlas motyli” Heiko Bellmann; Warszawa 2015.
             Motyle Leksykon Przyrodniczy” Helgard Reichholf-Riehm; Warszawa 1996.

Kategorie
Przyroda

PAŹ KRÓLOWEJ (PAPILLO MACHON)

Zdjęcia Pazia Królowej zrobione na szczycie pasma Małych Pienin- Wysokiej.

PAŹ KRÓLOWEJ JEST JEDNYM Z NAJPIĘKNIEJSZYCH POLSKICH MOTYLI

Paź Królowej- wygląd:

Rozpiętość skrzydeł 50- 75! mm.Skrzydła żółte, z ciemnymi plamkami, skrzydła tylnie wyraźnie krótsze, posiadają wyrostek w tylnej części.

Występowanie Pazia Królowej:

Motyl ten występuje na leśnych polanach i przydrożach, w ogrodach i na otwartych, bogatych w roślinność terenach.

Źródła: „Atlas motyli” Heiko Bellmann; Warszawa 2015.
             Motyle Leksykon Przyrodniczy” Helgard Reichholf-Riehm; Warszawa 1996.