23 marca 2016

PIERWIOSNEK

Na południowych stokach Małych Pienin (po Słowackiej stronie) już prawie 2 tygodnie temu zakwitły pierwsze pierwiosnki.
Wiosna przyszła już na pewno i na dobre!!

Więcej o pierwiosnkach TUTAJ.


14 sierpnia 2015

POKŁONNIK

POKŁONNIK KAMILLA

POKŁONNIK WRÓŻ

(LIMENITIS CAMILLA)


 Co prawda podczas robienia zdjęć Pokłonniki kamilla wcale nie kłaniały mi (Kamilowi) się  ale byłem bardzo miło zaskoczony podczas identyfikacji gatunku. W jednym z atlasów motyli widnieje nawet nazwa Pokłonnik Kamila :) w innym natomiast Pokłonnik wróż.

Jest to motyl dzienny z rodziny rusałkowatych (Nymphalidae), spokrewniony z pokłonnikiem osinowcem i pokłonnikiem anonyma.

Pokłonnik kamilla- wygląd:

Rozpiętość skrzydeł 45- 52mm. Skrzydła na górnej powierzchni są czarno- brązowe, z biała przepaską, którą tworzą plamki oddzielone żyłkami, na dole tylnych skrzydeł znajdują się po dwa rzędy czarnych kropek. Na spodniej stronie są brązowo- czerwonawe również z plamkami.
Postać dorosła- imago występuje od czerwca do końca sierpnia.

Występowanie pokłonnika:

Motyla tego spotkać można w widnych lasach, na leśnych polanach oraz przy drogach leśnych, często w pobliżu kałuż, często w okolicach rzek czy jezior, w górach występuje do 1500 m.n.p.m.

Pokłonnik kamilla występuje w Europie Środkowej i Wschodniej oraz na południu Europy Północnej.


Gąsienica Pokłonnika kamilla:

Gąsienica jest zielona, pokryta brązowymi, kolczastymi wyrostkami ułożonymi w pary i rozłożonymi wzdłuż całego ciała.
Rozwija się najchętniej na wiciokrzewach i śnieguliczkach, do przepoczwarzenia gąsienica buduje rusztowanie z kału a następnie zwija liść w rulonik, w którym zimuje.

Cechy charakterystyczne:

Pokłonnik kamilla rzadko zalatuje do kwiatów, najchętniej żywi się wydzielina mszyc a także odchodami zwierząt czy padliną. Często spotkać go można na leśnych drogach gdyż szuka tam kałuż i pożywienia.

Źródła: "Atlas motyli" Heiko Bellmann; Warszawa 2015.
             "Motyle Leksykon Przyrodniczy" Helgard Reichholf-Riehm; Warszawa 1996.

18 lipca 2015

PERKOZ DWUCZUBY

(PODICEPS CRISTATUS)

 

 Perkoz dwuczuby jest największym polskim przedstawicielem rodziny perkozów.
Jest to ptak wodny wielkości kaczki krzyżówki, ma bardzo charakterystyczna sylwetkę- długa szyję z dwoma czubami na szczycie głowy oraz rudo- czarną krezę na karku przypominającą kaptur, czuby złożone są z czarnych piór.
Wierzch ciała perkoza dwuczubego jest jednolicie czarno- brązowy, przednia część szyi i pierś czysto białe i lśniące. W upierzeniu zimowym czub i kreza są dużo mniejsze.
Dla perkoza charakterystyczny jest także sposób pływania- płynąc jest on głęboko znużony, tak że na powierzchni widoczna jest tylko wąska linia grzbietu i smukła szyja. Często i wytrwale nurkuje nawet na głębokość 30m.

Perkoz dwuczuby- występowanie:
Występuje w większej części Europy (nie gnieździ się tylko na Płw. Apenińskim, Iberyjskim oraz na Bałkanach) i Azji Środkowej oraz w południowej i środkowej Afryce. Izolowane populacje znajdują się w Australii i na Nowej Zelandii. Europejskie ptaki zimują w Europie Zachodniej i basenie Morza Śródziemnego. Pojedyncze osobniki zimują w Polsce.
W Polsce rozpowszechniony jest na pojezierzach w Wielkopolsce i na Śląsku, zdecydowanie mniej liczny w Małopolsce.
Zasiedla większe i głębsze zbiorniki wodne niż pozostałe perkozy, zadowala się też uboższą roślinnością, woli duże powierzchnie otwartego lustra wody i gnieździ się na niemal zupełnie odsłoniętych wodach.

Pożywienie perkoza:
Ptak ten żywi się drobnymi rybami, zawłaszcza płotkami i uklejami ale także jak widać na zdjęciu powyżej młodymi okonkami. Dietę dopełniają owady, skorupiaki, mięczaki, kijanki i żaby uzupełnione pokarmem roślinnym. Zjada własne pióra, karmi nimi młode.
Na zimowiskach nasze perkozy odżywiają się o wiele bardziej wykwintnym jedzeniem- polują na krewetki.

Gniazdowanie i rozmnażanie:
 Gniazdo perkoza dwuczubego pływa na wodzie w postaci tratwy, dość bezwładnie ułożone z badyli, łodyg, trzcin i liści wyłowionych z wody, bywa ono zakotwiczone do przybrzeżnej roślinności.
Gniazdo znajduje się zawsze w miejscu głębokim, dostępnym dla człowieka jedynie z łodzi.

Od kwietnia do lipca samica składa 3-6 nieco wydłużonych, niebieskawo- białych jaj, które wysiaduje ok. 30 dni. Kiedy dorosły ptak schodzi z gniazda, przykrywa jaja gnijącymi roślinami, które pośpiesznie zgarnia z jego brzegów.
Pisklęta po wykluciu są zdolne do przemieszczania i zdobywania pokarmu, ukrywają się jednak przez dłuższy czas w sposób zupełnie niewidoczny w "kieszeniach" pod skrzydłami rodziców, którzy pływają z nimi a nawet nurkują. Nieco większe pisklęta dorosły ptak przed nurkowaniem strząsa z siebie aby pozbyć się obciążenia.

Perkozy dwuczube powracają z zimowisk zaraz po roztopach- od końca lutego do kwietnia, odlatują od sierpnia do listopada.

Wymiary:
Długość ciała 59- 62 cm, rozpiętość skrzydeł 84- 86 cm, ogon- brak,  waga 0,9- 1,16 kg.


W Polsce objęty ochroną gatunkową ścisłą.



Źródła: "Ptaki Polski" Jan Sokołowski; Warszawa 1988.
             "Atlas Ptaków" Marcin Karetta; Bielsko-Biała 2010.

3 czerwca 2015

BOBREK TRÓJLISTKOWY

(MENYANTHES TRIFOLIATA)

 Bobrek trójlistkowy nazywany także Trójliść, Bobrek, Bobek, Bobownik, Koniczyna błotna, Koniczyna wodna, jest byliną o mocnym, pełzającym kłączu i bezlistnej, wysokiej i rosnącej pionowo łodydze kwiatowej, łodyga bobrka dorasta do 15- 35 cm.

Jest szeroko rozprzestrzeniony na całej półkuli północnej. Występuje w Azji, Europie, Ameryce Północnej i w Maroku. W Polsce występuje na terenie całego niżu, niezbyt pospolicie.
Bobrek kwitnie od kwietnia do maja i wtedy najłatwiej jest go wypatrzyć na podmokłych łąkach, torfowiskach, bagnach, nad brzegami stawów, jezior i rzek.

 Kwiaty bobrka są promieniste, różowobiałe, każdy z pięciu płatków korony kwiatowej "obrośnięty" jest mięsistymi białymi włoskami, co sprawia wrażenie, że cały kwiatostan jest bardzo puszysty.

Bobrek trójlistkowy- liście: 

Liście tej byliny są liśćmi odziomkowymi- wyrastają bezpośrednio z kłącza. Bobrek nazywany również koniczyną błotna lub wodna swoją nazwę zawdzięcza znajdującym się w wodzie liściom przypominającym liście koniczyny, są one potrójne na długich ogonkach, skórzaste, ciemnozielone, całobrzegie, o bardzo gorzkim smaku.
Jest to roślina lecznicza a surowcem są właśnie liście. Zebrane młode liście, następnie ususzone mają działanie pobudzające apetyt oraz pobudzają apetyt.


Nasiona bobrka trójlistkowego unoszą się na wodzie i w ten sposób rozprzestrzeniają się na duże odległości ( mogą dryfować nawet ponad rok). Do rozprzestrzeniania się rośliny przyczyniają się tez ryby, które zjadają nasiona (nie trawione przez ryby) a potem wydalają je w innym miejscu. Bobrek trójlistkowy rozrasta się również wegetatywnie- jego kłącze rozgałęzia się i rozrasta w wielu kierunkach a potem dzieli.


CIEKAWOSTKI:

- W związku z gorzkawym smakiem liści bobrka były one dawniej używane do zwiększenia goryczki piwa.

- W medycynie francuskiej pod koniec XIX i do połowy XX wieku ususzone liście bobrka używano do palenia tak jak tytoń- było to lekiem na astmę.

 Bobrek trójlistkowy od 2001 roku podlega w naszym kraju ochronie częściowej, obecnie na podstawie Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin. Nie jest zagrożony wyginięciem, jednak wiele jego stanowisk zanikło w wyniku osuszania terenu. Rośnie na terenach objętych różnymi formami ochrony, w tym w parkach narodowych: białowieskim, bieszczadzkim, pienińskim, tatrzańskim i wielkopolskim.

Źródła:  " Zioła i ich stosowanie" Maria Dziak, Barbara Kuźnicka: Warszawa 1987.
               "100 najpiekniejszych roślin w Polsce"  Renata Krzyściak- Kosińska, Marek Kosińsk

1 kwietnia 2015

RANNIK ZIMOWY

(ERANTHIS HYEMALIS)

Rannik Zimowy jest rośliną, która zakwita jako jedna z pierwszych na wiosnę, nie jest on powszechnie znany tak jak np. Śnieżyczka Przebiśnieg ponieważ jest on rośliną zagraniczną. Rannik pochodzi z Azji Mniejszej i Europy Południowej. 

Spotkać go można najczęściej w parkach, ogrodach i jako roślinę ozdobną na rabatkach. Czasami spotkać go można w lasach gdzie rośnie jako roślina zdziczała. Kwitnie od lutego do marca jako jedna z najwcześniej kwitnących roślin w klimacie umiarkowanym.

Jest to roślina wybitnie lubiąca niskie temperatury i cień, dlatego też spotykamy ją pod krzewami, przekwita gdy temperatura oscyluje w granicach 10 st C.

Rannik Zimowy należy do rodziny jaskrowatych, kwiaty i liście przypominają nasze rodzime gatunki jaskrowatych- kwiaty są żółte i błyszczące, liście postrzępione.

Roślina ta nadaje się na wczesnowiosenne rabatki. Najlepiej posadzić go wśród drzew i krzewów liściastych, gdzie wczesną wiosną będzie docierało dużo słońca, a opadłe jesienią liście ochronią go przed silnymi mrozami.

  Źródła: "Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej"  Lucjan Rutkowski